CIEKAWE MIEJSCOWOŚCI

GOLINA-Wieś położona 6 km na południe od Jarocina, przy szosie i linii kolejowej do Krotoszyna. Filia rolniczej spółdziel­ni produkcyjnej Potarzyca. Pierwsza wzmianka z r. 1338 w związku z nadaniem wsi przez Kazimierza Wielkiego rodowi Borkowiczów.Park podworski (2,75 ha) ze śladami założenia regularne­go. W nim, na sztucznej wyspie otoczonej fosą, funda­menty dworu z 2 połowy XVIII w., spalonego w r. 1945; obok zaniedbana oficyna konstrukcji szkieletowej, kryta dachem łamanym. Kościół drewniany z 2 połowy XVII w., kryty gontem. Obok dzwonnica drewniana z r. 1750, kryta gontowym dachem namiotowym oraz 2 jesiony wyniosłe, o pomnikowych rozmiarach.Golina jest szeroko znana ze „snutek golińskich”, białych haftów na tiulu i płótnie. Wykonuje się je na tkaninie, po czym wycina partie nie zahaftowane, uzyskując efektow­ne prześwity. Etnografowie wywodzą je od koronek re­nesansowych. Hafciarstwo w Golinie jest pieczołowicie kultywowane, a tutejsze wyroby obejrzeć można w mu­zeum w Jarocinie i w kościele w Golinie. Stacja kolejowa na linii Jarocin—Krotoszyn. Przystanki PKS z połączeniami m. in. do Kępna, Poznania i Zdun. Końcowy przystanek linii WPKM nr 3 z Jarocina.GOŁUCHÓW-Wieś gminna, położona nad rzeczką Ciemna, 14 km na północny zachód od Kalisza, przy szosie do Poznania. O-środek krajoznawczo-wypoczynkowy o znaczeniu ogólno­polskim; węzeł znakowanych szlaków pieszych. Pierwsza wzmianka z r. 1245. Początkowo wieś Toporczy-ków, później, aż do r. 1507 — Wieniawitów Gołuchow-skich. Następnie własność Leszczyńskich. Od r. 1856 ma­jątek Jana Działyńskiego z Kórnika, a następnie jego żo­ny, Izabeli z Czartoryskich.ZamekZbudowany ok. r. 1560 przez Rafała Leszczyńskiego w for­mie dworu renesansowego z czterema narożnymi baszta­mi; rozbudowany przez Wacława Leszczyńskiego na po­czątku XVII w. przez dodanie południowego skrzydła, z dziedzińcem krużgankowym. Po częściowym zrujnowaniu odbudowany w latach 1872—85 z inicjatywy Izabeli Czar­toryskiej w formie renesansowych zamków francuskich. Do r. 1939 znajdowało się w nim jedno z największych muzeów prywatnych w Europie, z cennymi zbiorami, gro­madzonymi przez Czartoryskich specjalnie dla niego. Od r. 1962 mieści się tu oddział poznańskiego Muzeum Narodowego. Zamek jest jedynym w swoim rodzaju kon­glomeratem form i stylów: obok zachowanych w dużej mierze elementów renesansowych mamy tu formę ze­wnętrzną w stylu zamków znad Loary, antyczne i rene­sansowe elementy rzeźbiarskie i architektoniczne, spro­wadzone z Francji, Włoch i Niemiec, wnętrza urządzone w stylu kolekcjonerstwa dziewiętnastowiecznego, uzupeł­nione w Polsce Ludowej po ograbieniu zamku przez hi­tlerowców. Najcenniejszym eksponatem jest 26 starożyt­nych waz greckich ze sławnego zbioru waz gołuchow-skich, odnalezionego po wojnie w głębi Niemiec przez Armię Czerwoną.Oddział Muzeum Narodowego w Gołuchowie czynny jest w godz. 10—16 (oprócz poniedziałków i dni poświątecz-nych), ul. Działyńskich 2, tel. Pleszew 182-13.Tzw. oficynaPrzebudowana w r. 1884 z dawnej gorzelni przez artystów działających w Gołuchowie. Po adaptacji będzie tu urzą­dzona ekspozycja ogólnopolskiego Muzeum Leśnictwa.ParkKrajobrazowy, urządzony w dolinie rzeczki Ciemna, naj­większy w Wielkopolsce (162,24 ha). Rośnie w nim ok. 1500 gatunków i odmian drzew i krzewów, w tym wiele osobliwości i pomnikowych okazów. Ciemna przepływa przez kilka stawów.KościółPierwotnie barokowy z r. 1612, po rozebraniu przez hitle­rowców odbudowany w skromniejszej formie. Wewnątrz elementy wyposażenia pochodzące z poprzedniego koś­cioła.Zalew GoluchowskINa rzeczce Ciemna (51 ha). Na zalesionym brzegu wschod­nim ośrodek wypoczynkowy z kąpieliskiem, polem namio­towym i bazą sportów wodnych. W przyległym lesie ścież­ka zdrowia.Przy wjeździe do ośrodka parking strzeżony na ok. 500 pojazdów.Zagroda żubrówW lesie na północny zachód od wsi utworzono w r. 1977 zagrodę, w której przebywa 5 żubrów sprowadzonych z Białowieży i Pszczyny. Oprócz żubrów obejrzeć tu można konika tarpana.Głaz narzutowyW lesie, 3 km na południe od Gołuchowa, leży najwięk­szy w Wielkopolsce głaz narzutowy, o obwodzie 22 m, zwany Kamieniem Świętej Jadwigi. Dojście do niego szla­kami znakowanymi, dojazd od szosy do Kalisza wg dro­gowskazów.Mogiły pomordowanychZnajdują się w lesie, 2,5 km na południe od Gołuchowa. W listopadzie 1941 i początkach 1942 r. hitlerowcy pocho­wali tu 10—12 tys. pomordowanych Polaków i Żydów. Kopiących groby zastrzelili na miejscu esesmani.Kawiarnia „Muzealna” kat II (w oficynie zamkowej), tel. 11. Sezonowe bary „Pod Żaglami”, ul. Kościuszki 25, oraz na terenie ośrodka wypoczynkowego.GRABÓW NAD PROSNĄ-Miasto na lewym brzegu Prosny, na skrzyżowaniu dróg Ostrów—Wieluń i Błaszki—Ostrzeszów, 1600 mieszkań­ców. Zakład metalowy, przetwórnia drobiu, filia zakła­dów „Ponar” z Ostrzeszowa, mieszalnia pasz, mleczarnia, tartak.Pierwsza wzmianka z r. 1264. Prawa miejskie z przywile­ju Władysława Jagiełły z r. 1416. W przeszłości ośrodek hutnictwa opartego na rudach darniowych. Przy ul. Klasztornej kościół i klasztor pofranciszkański, późnobarokowe, z 1 połowy XVIII w. Wyposażenie koś­cioła barokowe i rokokowe. W klasztorze mieści się m. in. Izba Pamiątek ze zbiorami regionalnymi. Nosi ona imio­na urodzonych w Grabowie Władysława Biegańskiego (1857—1917), lekarza, logika i filozofa, jednego z pierw­szych metodologów wiedzy lekarskiej, oraz Teofila Cie­sielskiego (1846—1916), profesora botaniki we Lwowie, wy­bitnego specjalisty w zakresie pszczelarstwa. Izba czynna jest w środy w godz. 10—12 i 14—17 oraz po uprzednim uzgodnieniu, ul. Klasztorna 12, tel. 113. W zachodniej części miasta dwór z przełomu w. XVIII i XIX oraz założony w r. 1880 park krajobrazowy (2,70 ha). Na południowy wschód od rynku kościół barokowy z lat 1662—84, mocno przebudowany. Na cmentarzu mo­giły żołnierzy kampanii wrześniowej oraz pomnik ku czci ofiar II wojny światowej.Stacja PKP na linii Ostrzeszów—Namysłaki. Przystanek PKS z połączeniami m. in. do Kalisza, Łodzi, Ostrowa Wlkp., Wielunia, Wieruszowa i Wrocławia. Stacja benzynowa CPNGRĘBANIN-Wieś położona 4 km na południe od Kępna. Pierwsza wzmianka z r. 1310. W latach 1933—39 mieszkał tu i two­rzył wybitny malarz Tadeusz Piotr Potworowski (1898— —1962), przede wszystkim pejzażysta.W pałacu neoklasycznym mieści się oddział szpi­tala kępińskiego. Wokół park krajobrazowy (4,20 ha) z róż­norodnym drzewostanem, m. in piękny okaz cisa o ob­wodzie 150 cm. Drewniany kościół kryty gontem, z prez­biterium z r. 1615 (dawną kaplicą dworską), nawą z r. 1712 oraz wieżą z r. 1850. W późnorenesansowym ołta­rzu głównym z r. 1629 rzeźba późnogotycka Matki Bos­kiej z Dzieciątkiem. Dwie rzeźby późnogotyckie z począt­ku XVI w. Reszta wyposażenia pochodzi z w. XVII i XVIII. Wśród zabudowań wsi domy dziewiętnastowiecz­ne.Końcowy przystanek linii PKS z Kępna. GRODZISKOWieś w pobliżu lewego brzegu Prosny, 8 km na północny wschód od Pleszewa. Znana od r. 1160. Kościół klasycy-styczny z lat 1802—06.Na północny wschód od wsi, wśród łąk nad Prosną, owal­ne grodzisko zwane „Szwedzkimi Szańcami”, składające się z dwóch części o średnicach 170 i 160 m. Pochodzi ono z okresu kultury łużyckiej i prawdopodobnie jest pozo­stałością osady podobnej do Biskupina. Według legendy służyło Kazimierzowi Wielkiemu za schronienie przed Krzyżakami.Końcowy przystanek linii PKS z Pleszewa. IWANOWICE-Wieś położona 21 km na południowy wschód od Kalisza. Dawniej miasto, lokowane w r. 1460 przez Kazimierza Jagiellończyka, czego pozostałością jest założenie miejskie z dużym rynkiem. Urodził się tu Klemens Augustyn Kor­decki (1603—73), przeor klasztoru paulinów w Częstocho­wie, w r. 1655 dowódca obrony Jasnej Góry przed Szweda­mi. Kościół gotycki z lat ok. 1460, rozbudowany o wieżę w r. 1887 oraz w latach 1929—30 o zakrystię i kaplicę. Wewnątrz m.in. cenne zabytki późnorenesansowej rzeźby nagrobnej. Na rynku pomnik ku czci pomordowanych w czasie ostatniej wojny oraz barokowa figura Sw. Wa­wrzyńca. Przy ul. Kościuszki ciekawa grupa kilkunastu stodół drewnianych.W Główczynie (3 km na wschód) urodziła się Wera Ko-strzewa-Koszutska (1876—1939), wybitna działaczka ru­chu robotniczego.JAROCIN-Miasto w północno-zachodniej części województwa, na skraju lasów, 20 300 mieszkańców. Ośrodek przemysło­wy (przemysł maszynowy, drzewny, odzieżowy), ważny węzeł kolejowy i ćiogowy.W dawnych wiekach ważna osada targowa na skrzyżo­waniu szlaków handlowych, założona przez legendarnego Jarotę. Wzmiankowany jako miasto w r. 1257. Było to zna­czne miasto rzemieślnicze, które w w. XVII upadło. Po­nowny rozwój od 2 połowy XIX w., w związku z wybu­dowaniem linii kolejowych. W listopadzie 1918 r. koszary jarocińskie opanowali żołnierze pochodzenia polskiego i utworzyli Radę Żołnierską. W powstaniu wielkopolskim walczyło 5 kompanii z Jarocina.Po ostatniej wojnie Jarocin stał się ruchliwym ośrodkiem gospodarczym. W przemyśle pracuje tu 4,5 tys. osób. Ja­rocińska Fabryka Obrabiarek „Jafo”, wchodząca w skład kombinatu „Ponar-Poznań”, wytwarza zautomatyzowane obrabiarki do drewna i metalu. Fabryka jest udostępnio­na do zwiedzania. Jarocińskie Zakłady Przemysłu Maszy­nowego Leśnictwa „Jaroma” produkują sprzęt dla prze­mysłu drzewnego, m. in. maszyny dla tartaków. Zakłady Przemysłu Odzieżowego „Jarkon” wytwarzają letnie i zi­mowe okrycia damskie.Najważniejszą gałęzią przemysłu stał się w Jarocinie przemysł drzewny. W dzielnicy Ługi wybudowano w la­tach 1974—77 dużą fabrykę mebli skrzynkowych „Jarocin II”, jedną z trzech podobnych w kraju. Stary zakład w dalszym ciągu wytwarza komplety mebli pokojowych. W związku z rozwojem meblarstwa zmodernizowano tu­tejszy tartak.Prócz wymienionych w Jarocinie znajdują się jeszcze na­stępujące ważniejsze zakłady: fabryka papy, betoniarnia, mleczarnia, młyn, POM, gazownia i Nadleśnictwo. W pół­nocnej części miasta działa rolnicza spódzielnia produk­cyjna „Bogusław” (240 ha), specjalizująca się w warzyw­nictwie.W ostatnich latach powstały nowe osiedla mieszkaniowe: Siedemsetlecia i Tysiąclecia. W budowie znajduje się duże osiedle przy ul. Wrocławskiej, w związku z fabryką mebli powstaje osiedle Ługi. Od r. 1977 miasto ma miejską ko­munikację autobusową.RynekOśrodkiem miasta jest czworoboczny rynek, z zabudową pochodzącą częściowo z 1 połowy XIX w. Pośrodku ła­dny ratusz podcieniowy z lat 1799—1804, przebudowywa­ny.KościółW północno-wschodnim narożniku rynku. Wzniesiony przed r. 1610, gruntownie przebudowany w latach 1773— —75; wieża z r. 1838. Wyposażenie wnętrza rokokowe i wczesnoklasycystyczne z lat 1775—87. Trzy portrety tru­mienne Radolińskich z końca XVII i początku XVIII w. Na zewnątrz muru kościelnego tablica ku czci 13 pole­głych powstańców wielkopolskich.Dawny zajazdprzy ul. Poznańskiej 2. Pochodzi z 1 polowy XIX w. Park Miejskiim. Karola Świerczewskiego. Krajobrazowy (30 ha) ze stawami, rozplanowany w r. 1845 na terenie dawnych ogrodów zamkowych przez Piotra Lenne. Znajduje się w nim neogotycki pałac Radolińskich z lat 1836—50, pro­jektu Fryderyka Augusta Stillera, rozbudowany na po­czątku XX w. Od r. 1948 mieści się w nim jedyny w Pol­sce Ośrodek Kształcenia Bibliotekarzy. Na skraju parku od strony ul. Armii Czerwonej obejrzeć można ruinę go­tyckiego kościoła szpitalnego Sw. Ducha z r. 1516. W r. 1978 r. oddano tu do użytku amfiteatr.Muzeum RegionalneMieści się na terenie parku w tzw. Skarbczyku. Jest to pozostałość wschodniego skrzydła zamku średniowiecz­nego, odremontowana w r. 1894 z dodaniem nowego da­chu, wieży i stolarki. W r. 1960 otwarto tu muzeum ze zbiorami regionalnymi. Czynne jest ono we wtorki i piąt­ki w godz. 9.00—15.00, w środy i czwartki 9.00—18.00, w soboty i niedziele 9.00—13.00 tel. 30-63.Mauzoleum żołnierzy radzieckichNa cmentarzu przy ul. PPR (szosie wylotowej na Le­szno) znajduje się mauzoleum i groby 64 żołnierzy Armii Czerwonej. Na tym cmentarzu pochowano także we wspól­nej mogile 6 powstańców wielkopolskich.Zespół obiektów WOSiRprzy ul. Sportowej: stadion, kryty basen i pływalnia let­nia.Gościniec „Walcerek”przy ul. Poznańskiej. Zbudowany w r. 1974, położony w le­sie przy szosie poznańskiej, nieco na północ od miasta.KOBYLA GÓRA-Wieś gminna w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich, 9 km na południowy zachód od Ostrzeszowa, przy szosie do Syco­wa. Dom pomocy społecznej dla dzieci.Pierwsza wzmianka z r. 1387. Prawa miejskie sprzed r. 1428. W w. XVI stał tu zamek. Upadek miasta nastąpił na przełomie w. XVIII i XIX, prawa miejskie odebrali Prusacy w końcu XIX w. Dnia 15 stycznia 1919 r. powstań­cy wielkopolscy zdobyli tu silne pozycje niemieckie. Pamiątką po dawnej świetności jest zabudowa o charak­terze małomiasteczkowym. Pośrodku rynku (pi. Wiosny Lu­dów) pomnik z r. 1977, upamiętniający poległych, pomor­dowanych i zaginionych w czasie II wojny światowej mieszkańców gminy. Na wschód od rynku kościół klasy-cystyczny z lat 1806—07, zbudowany przez architekta Ja­na Nepomucena Baranowskiego. Wewnątrz w ołtarzu głównym rzeźby barokowe, po lewej stronie prezbiterium chrzcielnica klasycystyczna.Kobyla Góra leży w ładnej, pagórkowatej okolicy i ma szanse stać się ośrodkiem wczasowym, zarówno letnim, jak i zimowym (ma doskonałe warunki do uprawiania narciarstwa). Już obecnie u mieszkańców można wynająć kwatery wczasowe. W r. 1974 na wschód od wsi, w ład­nym widokowo miejscu na grzbiecie wzniesienia, zbudo­wano gościniec „W Siodle”. Przy szosie do Ostrzeszowa, 1700 m od gościńca, głaz pomnik ku czci poległych za oj­czyznę w r. 1939.LASKI-Wieś położona na skraju lasów, 10 km na południe od Kęp­na, przy drodze do Wołczyna. Zakład Kombinatu Rolnego „Stradomia” (4600 ha) z gorzelnią i fermą lisów, udo­stępniony do zwiedzania. W latach 1925—29 odkopano tu największe w Wielkopolsce cmentarzysko ciałopalne, po­chodzące z w. VII p.n.e.Pałac neorenesansowy z r. 1907. z wysoką wieżą ośmiobocz-ną, siedziba Ośrodka Szkolenia Rolniczego. W czasie II wojny światowej mieścił się tu sztab hitlerowskiej akcji wysiedleńczej. Wokół pałacu rozległy park krajobrazowy (8,44 ha).Kościół drewniany z r. 1627, rozbudowany w w. XVIII. Wewnątrz polichromia z r. 1739, ołtarz wczesnobarokowy oraz ambona późnorenesansowa.W pobliżu wsi znajdują się placówki doświadczalne po­znańskiej Akademii Rolniczej — tartak doświadczalny La­ski, położony przy szosie Kępno—Namysłów (3,5 km na północny zachód od wsi) oraz Nadleśnictwo Doświadczal­ne Laski (2,5 km na północ). Przy dojeździe od drogi Kę­pno—Laski do siedziby Nadleśnictwa rosną ładne buki o pomnikowych rozmiarach.SULMIERZYCE-Miasto nad Czarną Wodą (prawym dopływem Baryczy), 12 km na południowy wschód od Krotoszyna, 2300 mieszkań­ców. Końcowa stacja kolejki wąskotorowej z Trzebnicy, lokalny węzeł drogowy (drogi do Krotoszyna, Milicza i O-dolanowa). Spółdzielcza wytwórnia cukierków „Sulmie-rzanka”, cegielnia, młyn.Pierwsza wzmianka z r. 1297. W r. 1457 lokacja miasta na podstawie przywileju króla Kazimierza Jagiellończyka. Przez całą historię było to zawsze miasto o zdecydowanie polskim charakterze. Urodzili się tutaj: poeta Sebastian Fabian Klonowicz (ok. 1545—1602), najwybitniejszy przed­stawiciel literatury mieszczańskiej okresu Odrodzenia oraz Adam Bronisław Ciechański (1882—1957), kontrabasista wirtuoz i pedagog.Ratusz. Budowla drewniana z r. 1743, z podcieniem wspar­tym na dębowych słupach i gontowym dachem. Na par­terze znajdowało się dawniej archiwum, lamus i więzienie, a na piętrze — pokój burmistrza i sala posiedzeń rady miejskiej. W r. 1957, w czasie obchodów 500-lecia miasta, otwarto tu ciekawe Muzeum Regionalne. Można je zwie­dzać w niedziele i święta w godz. 16—18 lub po uprzednim uzgodnieniu, Rynek 1, tel. 1.Pomnik — głaz narzutowy, poświęcony uczestnikom walk narodowo-wyzwoleńczych. Ustawiony w okresie obcho­dów Tysiąclecia na rynku, naprzeciwko ratusza.Pomnik Klonowicza przy ulicy jego imienia. Obelisk z ty­tułami dzieł poety, odsłonięty w r. 1957 na miejscu poprzed­niego pomnika, zniszczonego przez hitlerowców.Kościół przy ul. Nowokościelnej. Klasycystyczny, z r. 1809, odbudowany po spaleniu w stylu neobarokowym w r. 1879. Wewnątrz w ołtarzu głównym obraz Matki Boskiej Bo­reckiej z r. 1634, na desce. Wczesnobarokowy ołtarz bocz­ny z lat ok. 1640. W kruchcie późnogotycka Pieta z po­czątku XVI w.Stare domy. Przy ulicach Kaliskiej, Klonowicza oraz na zachodnim przedmieściu Błonie zachowało się stare bu­downictwo drewniane, szachulcowe i murowane, częścio­wo z wieków XVIII i XIX.Pomnik kaprala Jarosława Stryczyńskiego, poległego dnia 1 września 1939 r., obok budynku Domu Kultury.Grodzisko pierścieniowate, zwane grodem legendarnego Sulimira. Położone na łąkach 3,5 km na północny zachód od miasta. Średnicy 95 m, dobrze zachowane. Znaleziono w nim wiele przedmiotów o wartości archeologicznej.Końcowy przystanek kolejki wąskotorowej z Trzebnicy, ul. Poznańska. Przystanki PKS przy ulicach Błonie i Klo­nowicza, z połączeniami m. in. do Kalisza, Kępna, Ostro­wa Wlkp., Poznania i Wrocławia. Warsztat naprawy po­jazdów, ul. Klonowicza 74.

[Głosów:1    Średnia:4/5]

Comments

comments