GNIEZNO I TURYSTYKA

Miasto Gniezno i powiat gnieźnieński stanowią dwie od­dzielne, powiatowe jednostki administracyjne.Powierzchnia miasta wynosi 28 km2, ludność 52 tys., po­wiatu odpowiednio — 1131 km2, 56,4 tys. Na terenie po­wiatu znajdują się 3 miasta: Czerniejewo, Kłecko i Witko­wo, w których mieszka łącznie 9,9 tys. osób, czyli 17,6% ogółu mieszkańców. Pozostałe 46,5 tys. osób mieszka na wsiach, na terenie 12 gromad, których stolicami są: Czer­niejewo, Jankowo Dolne, Kiszkowo, Kłecko, Łubowo, Mie­leszyn, Niechanowo, Powidz, Skiereszewo, Sławno, Witko­wo i Żydowo. Gęstość zaludnienia miasta wynosi 1729 osób na 1 km2, powiatu — 50 osób na 1 km2 (przy przeciętnej Wielkopolski 96 osób na 1 km2).Na terenie powiatu rolnictwo stanowi podstawowe za­jęcie produkcyjne ludności. W r. 1945 reformą rolną ob­jęto 97 majątków obszarniczych o łącznym areale 52 tys. ha. Użytki rolne zajmują 83 126 ha, co stanowi 71,8% ogólne­go obszaru powiatu. W tym jest 76 076 ha gruntów ornych, 4348 ha łąk, 3283 ha pastwisk, 413 ha sadów. Uprawą roli zajmuje się 8116 gospodarstw indywidualnych, 19 spółdziel­ni produkcyjnych oraz 4 duże przedsiębiorstwa PGR, któ­rym łącznie podlega 49 gospodarstw. W strukturze zasie­wów przeważa uprawa zbóż — 58%, potem w kolejności: ziemniaków — 13%, buraków cukrowych i roślin przemy­słowych — 10%, roślin pastewnych — 13%, innych — 6%. Melioracją jest objęte 55% użytków rolnych. Łącznie na terenie powiatu hoduje się ponad 44,2 tys. sztuk bydła, w tym 20,5 tys. krów, 8,7 tys. koni oraz 92 tys. sztuk trzo­dy chlewnej. Przeciętne plony przedstawiają się następu­jąco: 4 zboża podstawowe 21,7 q z ha, ziemniaki 170 q z ha, buraki 320 q z ha. Dla potrzeb rolnictwa pracuje ok. 1700 traktorów, 430 snopowiązałek i 130 kombajnów. Na tere­nie powiatu działa 128 kółek rolniczych.Dużą dynamikę rozwojową wykazują gospodarstwa pań­stwowe. Z roku na rok zwiększa się ilość uprawianych przez nie gruntów, wzrasta mechanizacja prac, ulegają cią­głemu zwiększeniu efekty ekonomiczne. Duże nasilenie bu­downictwa rolniczego powoduje polepszenie zarówno wa­runków mieszkaniowych pracowników, jak i warunków produkcyjnych. Na wsiach powstaje szereg obiektów so­cjalnych (np. w Dziąłyniu, Żydowie), kulturalnych oraz szkół. Kombinaty PGR w Dziąłyniu i Żydowie należą do przodujących w skali województwa.Głównym ośrodkiem przemysłowym regionu jest Gniezno. O przemyśle gnieźnieńskim napisano w rozdziale poświę­conym współczesności miasta. Na terenie powiatu kilka drobnych zakładów przemysłu metalowego i drzewnego znajduje się w Witkowie, w Czerniejewie pracuje tartak, w innych miejscowościach czynne są zakłady usługowe pra­cujące dla zaspokojenia potrzeb rolnictwa. Już poza gra­nicami powiatu, w Trzemesznie, czynne są dwa duże za­kłady przemysłowe: krochmalnia i nowo zbudowany za­kład wyrobów azbestowo-cementowych.Głównym centrum kulturalnym o randze ponad powia­towej jest Gniezno. Działają w Gnieźnie: teatr, 2 kina, 2 do­my kultury, klub międzynarodowej prasy i książki, archi­wum państwowe i archidiecezjalne, muzeum, biblioteka miejska. Na terenie powiatu istnieją 3 kina miejskie w Czerniejewie, Kłecku i Witkowie oraz 2 kina wiejskie w Łopiennie i Niechanowie. Teren powiatu obsługują także 2 ekipy kin objazdowych. Również w Trzemesznie jest stałe kino miejskie. Na terenie powiatu istnieje 30 klubów GS i 18 klubów „Ruch”. W dużej części prowadzą one ożywio­ną działalność kulturalną i społeczną poprzez spotkania, dyskusje, prelekcje, popularyzację prasy i książki. W Gnieź­nie istnieje 10 szkół podstawowych, na terenie powiatu istnieje 89 szkół tego typu, w tym 83 realizujące ośmio­klasowy program nauczania. W szkołach Gniezna uczy się ok. 8 tys. uczniów, a w szkołach powiatu ponad 10 tys. W Gnieźnie istnieje szereg szkół średnich: 3 licea ogólno­kształcące, Technikum Ekonomiczne, Liceum Medyczne Pie­lęgniarstwa i Szkoła Muzyczna oraz 4 zasadnicze szkoły za­wodowe. Na terenie powiatu działa 11 szkół zawodowych, w tym 7 szkół przysposobienia rolniczego. W Witkowie czynne jest Technikum Rolnicze.Niewątpliwie główną atrakcją krajoznawczą regionu, i to na skalę międzynarodową, jest Katedra Gnieźnieńska. Dzie­je, monumentalna architektura gotycka, relikty starszychbudowli, bogate i różnorodne wyposażenie wnętrza — m.in. liczne dzieła sławnych mistrzów — składają się na wielką atrakcyjność tego obiektu. Ponadto z obiektów zabytko­wych w Gnieźnie na uwagę szczególną zasługują gotyckie kościoły: Sw. Jana (z unikalną polichromią z XIV w.), Św. Trójcy, Franciszkański oraz zespół zabudowy Wzgórza Lecha. W okolicach Gniezna dwie miejscowości gromadzą niezwykle cenne zabytki: Ostrów Lednicki z ruinami pre-romańskiej budowli i Trzemeszno z kościołem poklasztor-nym w okazałej formie barokowej i reliktami romański­mi. Barokowe formy ma także kościół w Łopiennie, dzieło głośnego architekta Jerzego Catenaciego. W gotyckim sty­lu wzniesiony został kościół w Kłecku. Architekturę kla-sycystyczną reprezentują pałace w Czerniejewie, Niecha­nowie i zabudowania gimnazjum w Trzemesznie. Cieka­wymi reliktami budownictwa drewnianego są kościoły m.in. w Dębnicy, Łubowie, Modliszewku, Pawłowie, Sokolnikach. Wiele ciekawych zabytków dawnego budownictwa wielko­polskiego zgromadzono w skansenie nad Jez. Lednickim. Skromne lecz bardzo ciekawe jest muzeum archeologiczne w Gnieźnie, gromadzące m.in. wykopaliska z Gniezna i Ostrowa Lednickiego.Łącznie w Gnieźnie i na terenie powiatu gnieźnieńskiego znajduje się 146 obiektów zabytkowych. Włączając obszary sąsiednie opisywane w przewodniku uzyskujemy liczbę ok. 160 zabytków. Z tego 2 należą do najwyższej grupy 0 (o ran­dze międzynarodowej): Katedra w Gnieźnie i ruiny budowli z X w. na Ostrowie Lednickim; 5 do grupy I (najważniej­szych obiektów w skali krajowej): zespół Wzgórza Lecha i kościół Św. Jana w Gnieźnie, pałac w Czerniejewie, ko­ściół i budynek gimnazjum w Trzemesznie; 19 do grupy II, m.in. kościoły Św. Jerzego, Św. Michała, famy, francisz­kański i niektóre domy przy ul. Tumskiej w Gnieźnie, koś­cioły w Kłecku, Łubowie, Sokolnikach, pałac w Niecha­nowie, a reszta — do grupy III i IV. Innego rodzaju za­bytki reprezentują 33 wiatraki znajdujące się w różnym stanie w okolicach Gniezna. W sąsiedztwie Czerniejewa po­łożone są trzy rezerwaty przyrody chroniące partie sta-rych lasów z ciekawymi drzewostanami. Wiele starych drzew, często o wymiarach pomnikowych, gromadzą daw­ne parki dworskie. Do najstarszych i największych należą parki w Czerniejewie, Działyniu, Niechanowie i Zakrzewie.Doskonałymi warunkami do kąpieli dysponują „wielkie jeziora gnieźnieńskie”: Jez. Powidzkie i jez. Niedzięgiel, nad którymi zlokalizowano ośrodki wczasowe w Powidzu i Skorzęcinie. Kąpieliska strzeżone znajdują się także w Bo-rzątwi, nad jez. Głęboczek, w Gnieźnie (nad jez. Winiar­skim oraz pływalnia otwarta i kryta), Jankowie Dolnym, Kłecku, Łopiennie. Nie strzeżone kąpieliska położone są m.in. w Przybrodzinie i Ostrowie nad Jez. Powidzkim, Dziekanowicach i Waliszewie nad Jez. Lednickim, w Miel­nie. Pięknym krajobrazem wyróżniają się Jez. Wierzbi-czańskie, dolina Wełny od Jez. Piotrowskiego, okolice Piłki k. Skorzęcina, okolice Anastazewa.Gniezno jest ważnym węzłem drogowym i kolejowym, a cały region posiada stosunkowo gęstą sieć dróg bitych i linii kolejowych. Główna jest tu linia kolejowa Poznań— Inowrocław—Gdynia/Olsztyn. Kursują na niej m.in. dale­kobieżne pociągu pospieszne i osobowe relacji Wrocław— Gdynia, Wrocław—Olsztyn—Białystok, Katowice—Gdynia, a do Poznania wraz z lokalnymi istnieje 15 połączeń na do­ję (w tym 3 pociągi pospieszne). Linia przez Wrześnię— Jarocin łączy Gniezno z południową Wielkopolską i Dolnym Śląskiem. Kursują na niej m.in. pociągi do Wrocławia przez Krotoszyn, Oleśnicę, a w okresie letnim sezonowy pociąg pospieszny Wrocław—Gdynia. W kierunku północnym pro­wadzi z Gniezna linia do Kcyni i Nakła. Lokalne znacze­nie ma linia kolejowa wiodąca północno-zachodnią częścią powiatu przez Kłecko do Skoków oraz linia wąskotorowa z Gniezna przez Witkowo, Powidz do Anastazewa.Liczne są także połączenia autobusowe. Praktycznie wszystkie większe wioski mają bezpośrednie połączenia autobusowe PKS z Gnieznem. Szczególnie duża ilość kursów łączy Gniezno z Czerniejewem, Kłeckiem, Witkowem. Dalekobieżne linie łączą Gniezno z Bydgoszczą (p. Żnin), Włocławkiem, Ciechocinkiem (p. Toruń), Kaliszem, Pozna­niem (11 kursów), Piłą. Ponadto z pominięciem Gniezna li­nie PKS i KSK wiodą z Poznania przez Czerniejewo, Wit­kowo do Powidza oraz przez Pobiedziska, Kiszkowo do Kłecka i Janowca. Komunikację z miejscowościami pod-gnieźnieńskimi zapewniają także autobusy MPK z Gniezna.Dla ruchu samochodowego główne znaczenie ma droga międzynarodowa E-83, wiodąca na tym odcinku z Pozna­nia przez Łubowo, Gniezno, Rogowo do Bydgoszczy. Zna­czenie międzywojewódzkie ma droga wiodąca z Gniezna na wschód przez Trzemeszno do Olsztyna i droga wiodąca na południe przez Wrześnię do Wrocławia. Najkrótsze po­łączenie z Warszawą i wschodnią częścią kraju zapewnia droga Gniezno—Witkowo—Wólka (do drogi E-8).Gniezno niestety nie posiada odpowiedniej do swej rangi turystycznej bazy noclegowej. Istniejące w mieście 3 ho­tele, raczej podrzędne, dysponują zaledwie ok. 100 miejsca­mi noclegowymi. W okresie letnim dla turystów dostępny jest hotel robotniczy cukrowni, posiadający ponad 200 miejsc noclegowych. 100 miejsc noclegowych posiada schro­nisko młodzieżowe czynne cały rok. Cały rok czynny jest niewielki hotel GOSTiW (Gnieźnieńskich Ośrodków Sportu, Turystyki i Wypoczynku) w Powidzu mający 18 miejsc no­clegowych. W sezonie letnim korzystać można z ogólno­dostępnej bazy noclegowej GOSTiW w ośrodkach kempin­gowych w Powidzu i Skorzęcinie, chociaż jest ona przezna­czona raczej na dłuższe pobyty wczasowe. W okresie wa­kacyjnym (lipiec, sierpień) czynne są schroniska młodzie­żowe w Lednogórze i Trzemesznie. Dla turystów korzysta­jących z noclegów pod własnymi namiotami — obok pól namiotowych na terenie ośrodków w Jankowie Dolnym, Po­widzu i Skorzęcinie władze leśne wytypowały 11 pól bi­wakowych położonych na terenach lasów państwowych. Znajdują się one w następujących miejscach:w północnej części powiatu:nad Jez. Redeckim, koło wsi Recz, między Rogowem a Łopiennem,nad Jez. Dziadkowskim, przy północno-wschodnim krań­cu, opodal folwarku Rzym,nad jez. Mielno, na północnym brzegu, 1 km na zachód od wsi Mielno,nad jez. Głęboczek, przy kąpielisku na wschodnim brze­gu;w rejonie Powidza i Skorzęcina:na półwyspie jez. Niedzięgiel, wrzynającym się w je­zioro od strony Wiekowa,na wschodnim brzegu jez. Niedzięgiel, k. Wylatkowa,na zachodnim brzegu jez. Powidzkiego, na południe od Powidza, k. Rzymachowa,k. leśniczówki Huta, przy północnym krańcu Jez. Po­widzkiego,k. wsi Ostrowo, przy północnym brzegu Jez. Powidz­kiego,k. wsi Anastazewo, przy północno-wschodnim krańcu Jez. Powidzkiego;w Lasach Czerniejewskich:— k. gajówki Wygoda, w sąsiedztwie uroczyska „Nad Ba­bą” między Czerniejewem a Iwnem.Znacznie lepiej przedstawia się sprawa z wyżywieniem. Szereg zakładów gastronomicznych różnych kategorii (I— III) znajduje się w Gnieźnie. Dla obsługi wycieczek jest przystosowana szczególnie jadłodajnia „Pod Żaglami”. Wca­le przyzwoite restauracje znajdują się w Kłecku, Powidzu, Trzemesznie, a także w Witkowie, Czerniejewie, Kiszkowie, Rogowie, Mieleszynie. Bary GS posiada Łopienno, Łubowo. Mielżyn, Żydowo. Bogato rozbudowana baza gastronomicz­na w okresie letnim istnieje w ośrodku wczasowym w Sko-rzęcinie (bar, bar mleczny, jadłodajnia).

[Głosów:1    Średnia:5/5]

Comments

comments