KOSZALIN I OKOLICE

Województwo koszalińskie usytuowane jest w pół­nocno-zachodniej części Polski i zajmuje terytorium o powierzchni 8471,0 km2. Graniczy na wschodzie z województwem słupskim, na zachodzie ze szczecińskim, na południu — pilskim, zaś od północy na odcinku 85 km przylega do^ Bałtyku. Administracyjnie woje­wództwo podzielone jest na 35 gmin i 10 miast. Obszar ten zamieszkuje 445,4 tys. mieszkańców, przy średniej gęstości zaludnienia 52,5 osoby/km2.Zróżnicowane ukształtowanie powierzchni, szaty ro­ślinnej i warunków hydrograficznych na terenie województwa koszalińskiego przyczyniło się do dużej zmienności przestrzennej jednostek krajobrazowych. Według podziału Polski na regiony fizyczno-geogra­ficzne J. Kondrackiego, województwo jest w zasięgu-dwóch podprowincji, a mianowicie: Pobrzeży Południo-wobałtyckich i Pojezierzy Południowobałtyckich. W obrębie pierwszej podprowincji wyróżniono makro­region Pobrzeże Słowińskie z podziałem na mezore-giony: Wybrzeże Słowińskie i Równina Białogardzka. W podprowincji pojeziernej występuje makroregion Pojezierze Zachodniopomorskie z mezoregionami: Po­jezierze Drawskie i Wysoczyzną Polanowska. W dalszej części opracowania, dla łatwiejszej orientacji, obsza­ry o dużej jeziorności w województwie koszalińskim r.azywać będziemy Pojezierzem Drawskim a tereny rekreacyjne w sąsiedztwie brzegu morskiego — pasem nadmorskim.Zasadnicze piętno na rzeźbę tego obszaru wywarła epoka lodowcowa, a dokładniej rzecz biorąc stadiał po­morski ostatniego zlodowacenia. Jest to więc rzeźba glacjalna wytworzona w wyniku bezpośredniego dzia­łania lądolodu bądź też na skutek erozyjnej lufo akumu­lacyjnej pracy wód roztopowych. Charakterystyczne formy zróżnicowania terenu mają przebieg pasmowy w kierunku równoleżnikowym. Począwszy od południa wyróżnić można w województwie trzy zasadnicze strefy morfogenetyczne: płaskie pola sandrowe, strefę moren czołowych oraz strefa równin moreny dennej. Liczne rozcięcia terenu, wzgórza morenowe i urozmaicona mor­fologia wybrzeża podnosi walory krajobrazowe i sprzyja , rozwojowi turystyki.Klimat kształtuje się pod wpływem wzajemnego oddziaływania mas powietrza morskiego i kontynental­nego, a jego cechą charakterystyczną jest zmienność : kontrastowość stanów pogody. Odznacza się ponadto, podobnie jak i na sąsiadujących obszarach, stosunkowo dużą łagodnością szczególnie jeśli chodzi o porę zimową. Środkowe obszary województwa, z uwagi na znaczniejsze wzniesienie ponad poziom morza, cechuje klimat surow­szy. Wpływ klimatyczny Bałtyku jest stosunkowo nie­wielki i ogranicza się do wąskiego pasa wybrzeża.Dla turystyki, na terenie województwa, podstawowe znaczenie mają warunki klimatyczne półrocza letniego. Łagodne zimy, a więc krótki okres zalegania pokrywy śnieżnej, nie sprzyja rozwojowi turystyki zimowej. Lato jest chłodniejsze aniżeli w centralnych obszarach Polski. W Koszalinie, Szczecinku i Kołobrzegu temperaturanajcieplejszego miesiąca roku, a więc lipca, kształtuje się poniżej 18°C.Najwyższe sumy roczne opadów otrzymują obszary eksponowane na deszczonośne wiatry zachodnie, a więc położone na wschód od Koszalina (Polanów — 794 mmi. Natomiast południowo-wschodnie Obs’zary, po przeciw­ległej stronie ciągu wzgórz morenowych, pozostające w tzw. „cieniu” opadowym, charakteryzują się niższymi rocznymi opadami (Czaplinek — 568 mm). Najmniej dni z opadem notuje się w maju, a najwięcej w lipcu (15— 16 dni).Dominują wiatry zachodnie i południowo-zachodnie, dość często w lecie chłodne i deszczonośne. Na miesiące ietnie (czerwiec i lipiec) przypada najmniej silnych wiatrów, które są bardzo uciążliwe dla wypoczwających Najmniej wiatrów zachodnich, a w związku z tym największa liczba dni pogodnych, korzystnych z punktu widzenia potrzeb rekreacyjnych, notowana jest w maju, czerwcu i wrześniu. W miesiącach tych jest więc naj­większe średnie dzienne usłonecznienie wynoszące 7,0—7,6 godzin w maju i czerwcu oraz 6,0—6,8 w lipcu i sierpniu.Warunki pogodowe w miejscowościach nadmorskich w porównaniu z pojeziernymi cechuje większe usło­necznienie, szczególnie w miesiącach letnich. Ponadto charakteryzują się większą czystością i wilgotnością powietrza, dużą ilością promieni ultrafioletowych oraz chlorku sodu; jodu, ozonu i innych składników tworzą­cych tzw. aerozol morski.Roślinność, województwa koszalińskiego, kształtowała się w wyniku różnorodnego oddziaływania klimatu po okresie lodowcowym. Największe jednak zmiany w skła­dzie i rozprzestrzenianiu szaty roślinnej wprowadza człowiek. Rozległe puszcze, które dominowały na tym obszarze zostały poważnie przetrzebione i zamienione na pola uprawne bądź lasy ze sztucznie wprowadzonym drzewostanem najczęściej jednogatunkowym.Mimo tych zmian charakterystycznym elementem krajobrazu województwa koszalińskiego są lasy, torfo­wiska, łąki i wrzosowiska. Lesistość terenu przekracza 35%, co wobec średniej lesistości Polski wynoszące; około 27% jest odsetkiem niewątpliwie wysokim. Naj­więcej lasów jest na przedpolu moreny czołowej, a więc na rozległych sandrach. Najmniej lasów spotykamy na równinach moreny dennej w północno-zachodniej część; województwa.Wielkie ‚ obszary lasów, zarośli, bogata sieć rzek i jezior oraz bujna roślinność trawiasta stwarzają zna­komite warunki rozwoju licznych gatunków zwierząt. Do najczęściej spotykanych należą: sarny, jelenie, da­niele, dziki, zające. Z drapieżnych natomiast wymienić należy: lisy, kuny, borsuki i wydry. Bogato reprezento­wane jest w województwie ptactwo wodne zarówno morskie jak i śródlądowe oraz ptactwo błotne.. Do nie­licznie spotykanych, ciekawych okazów należą: bocian biały, czarny łabędź, kormoran, czapla siwa, orzeł bielik itd. W wodach jezior, rzek i strumieni żyje wiele ga­tunków ryb. Wszystkie górne i środkowe biegi rzek to kraina pstrąga i lipienia. Czysta, dobrze natleniona i chłodna woda stwarza idealne warunki dla bytowania i rozrodu ryb łososiowatychW celu zachowania unikalnych walorów środowiska naturalnego województwa koszalińskiego utworzono 16 rezerwatów przyrody i wytypowano 93 pomniki przyrody. Spośród wyżej wymienionych największą grupę stano­wią rezerwaty florystyczne i leśno-krajobrazowe. Są to: jeziora lobeliowe z charakterystyczną roślinnością („Je­zioro Szare”, „Jezioro Piekiełko”. „Jezioro Kiełpino”, ,.Jezioro Czarnówek”, „Jezioro Głębokie”, ,.Jezioro Iło-watka”) oraz łąka ze słonoroślami („Solnisko”). las bu­kowy („Wieleń”) i starodrzewy dębowe („Dęby Wilcz­kowskie”, „Sośnica”). Mniejsze znaczenie mają rezerwaty glebowe („Bielica”, „Brunatna gleba”) i torfowiskowe („Torfowisko nad jeziorem Morzysław Mały”). Utworzono również dwa rezerwaty ornitologiczne („Jezioro Lubia­towskie”, „Parnowo”) i jeden faunistyczny („Rezerwat na rzece Grabowej”). Obecną powierzchnię rezerwatów przyrody wynoszącą około 560 ha planuje się do roku 1990 powiększyć o ponad 2 tys. ha.Wyrazem racjonalnego gospodarowania, i wykorzysta­nia zasobów przyrody w województwie koszalińskim jest utworzenie siedmiu stref chronionego krajobrazu o łącznej powierzchni 185 tys. ha (22% powierzchni województwa). Są to obszary o znacznych wartościach przyrodniczych przeznaczane głównie dla turystyki i wy­poczynku. Na obszarze między miejscowościami: Połczyn Zdrój, Złocieniec, Czaplinek charakteryzującym się naj­wyższymi walorami przyrodniczymi i stosunkowo naj­mniejszym przeobrażeniem działalnością człowieka utwo­rzono Drawski Park Krajobrazowy. Celem jego jest zabezpieczenie środowiska przed zniszczeniem i prze­kształceniem oraz zapewnienie odpowiednich warunków dla turystyki krajoznawczej i kwalifikowanej.Dla zabezpieczenia wody na cele pitne przeznacza się rzekę Radew, Gwdę oraz Drawę. Z tych względów zlewnie wymienionych rzek należy uznać jako chronione przed zanieczyszczeniem i nadmiernym poborem wód po­wierzchniowych. -Województwo koszalińskie pod względem hydrogra­ficznym charakteryzuje się wyjątkowym urozmaiceniem Istotne znaczenie mają liczne jeziora występujące w dwóch zasadniczych rejonach: bezpośrednio nad brze­giem morza oraz wśród wzniesień moreny czołowej na Pojezierzu. Ogólna liczba wszystkich jezior o powierzchni wynoszącej ponad jeden hektar wynosi 500, a łączna ich powierzchnia 26,4 tys. ha. Jeziorność na wielu ob­szarach województwa przekracza 10%, gdy tymczasem jeziora w Polsce zajmują zaledwie 1% powierzchni kra­ju. Powierzchnia wodna w gminie Złocieniec wynosi 20,6%) w gminie Silnowo — 13,3% a w gminie Czapli­nek — 11,0%.Wyróżnić można kilka typów jezior, w zależności od warunków ich powstania. Dość licznie występują jeziora moreny dennej (Wielimie, Wierzchowo, Lubiatowo i inne). Wypełniające zaklęsłości terenu powstałe w wyniku nie­równej działalności akumulacyjnej lądolodu. Jeziora te przeważnie duże i płytkie, mają urozmaiconą linię brze­gową z licznymi półwyspami i wyspami. Mimo, że zna­czny procent brzegów jest zabagniony, są one jednym z najatrakcyjniejszych typów jezior zarówno dla turys­tyki pobytowej (szerokie plaże i piaszczyste dno) jak i kwalifikowanej.Najliczniej w województwie koszalińskim występują jeziora rynnowe, powstałe wskutek erozyjnej działalność: wód podlodowcowych. Mają one wydłużony kształt o za­sadniczym kierunku północ^południe i układają się naj­częściej w długie ciągi. Jednym z naciekawszych ciągów częściej w długie ciągi. Jednym z najciekawszych ciągów jezior na Pojezierzu Drawskim jest tzw. Pętla Szcze-równych dnach z licznymi przegłębieniami i płyciznami. Najbardziej charakterystycznymi dla tego typu są je­ziora: Dołgie, Lubię, Pile.Jeziora wypełniające zagłębienia powstałe na skrzy­żowaniu rynien, należą do najbardziej malowniczych. Mają linię brzegową urozmaiconą szeregiem zatok i półwyspów, a ponadto są to jeziora bardzo głębokie. Do największych jezior tego typu należy Drawsko (1862 ha powierzchni i 79,7 m — głębokość). Prócz tych jezior, charakterystycznych dla obszarów polodowco-wych, spotyka się także jeziora „oczka”, które rozsiane są na całym Pojezierzu Drawskim.Poza jeziorami pochodzenia glacjalnego rozciąga się wzdłuż wybrzeża Bałtyku szereg jezior, które zawdzię­czają swe pochodzenie odcięciu od morza mierzejami. Są to tak zwane jeziora przybrzeżne, należące do naj­większych: Jamno (2290 ha), Bukowo (1800 ha) i inne. Jez:oro Jamno mimo, że charakteryzuje się dużą po­wierzchnią jest zbiornikiem bardzo płytkim ‚(3,1 m). Mimo wielu walorów jakie posiada to jezioro, szczegól­nie dla zorganizowanego wypoczynku i uprawiania spor­tów wodnych, nie jest wykorzystane. Przyczyną tego stanu jest silne zanieczyszczenie wód ściekami komunal­nymi Koszalina i Mielna oraz duże zamulenie.Jezioro Rosnowskie i Hajka są przykładami sztucz­nych zbiorników wodnych utworzonych w wyniku spięt­rzenia wód rzeki Radwi. Należą one do najatrakcyj­niejszych jezior w najbliższym sąsiedztwie rozwijającego się Koszalina.Województwo koszalińskie graniczy z Bałtykiem na 85 km. Głębokość wód w bezpośrednim sąsiedztwie linii brzegowej jest nieznaczna. Dobre warunki kąpielowe sięgają aż do drugiej rewy, to znaczy na odległość 300— 400 m, gdzie głębokość dochodzi tylko do 3 m. Dno morskie w strefie przybrzeżnej jest bez dołów i ostrych kamieni, co bezsprzecznie zmniejsza stopień niebezpie­czeństwa dla kąpiących się. Zasolenie wody morskiej jest nieznaczne i wynosi w Mielnie około 7,5%. Średnia temperatura wody w sezonie kąpielowym waha się w granicach 15,8—16,4°C.Podstawowym elementem środowiska geograficznego potrzebnym do wypoczynku jest woda. Woda, a szcze­gólnie duże jezioro, jest czynnikiem głównie decydują­cym o strukturze i rozmieszczeniu zagospodarowania turystycznego. Uważa się, że jeziorem przydatnym dla turystyki pobytowej jest zbiornik o powierzchni mini­mum 15—20 ha. W województwie koszalińskim jest szczególnie duża liczba jezior dużych, nadających się dla wszystkich typów turystyki. Liczba jezior powyżej 30 ha powierzchni wynosi 117, z czego 76 ma powierz­chnię ponad 50 ha, 37 — ponad 100 ha, 10 — ponad 500 ha i 5 — ponad 1000 ha (Jamno, Drawsko, Wielimie, Lubię i Bukowo).Dzisiejszy układ sieci rzecznej warunkuje rzeźba te­renu ukształtowana w czasie ostatniego zlodowacenia. Bliskie odległości i znaczne różnice wysokości między źródłem a ujściem powodują, że niektóre rzeki bądź ich odcinki mają charakter zbliżony do górskich (np.: Ra-dew, której średni spadek wynosi 1,48%). Dla więk­szości z nich obszarem źródliskowym jest najwyżej po­łożona strefa moreny czołowej, gdzie notowana jest naj­większa ilość opadów atmosferycznych.Wody w przeważającej większości zachowały swój pierwotny charakter, mimo narastającego procesu de­wastacji środowiska wodnego. Wysoka jakość wód rzecz­nych w połączeniu z bogatą szatą roślinną i urozmaiconą rzeźbą terenu stwarzają korzystne warunki dla sportów i turystyki wodnej. Rzeki: Drawa, Gwda, Parsęta wraz z dopływam: tworzą atrakcyjne trasy spływów kaja­kowych. Wody tych rzek stanowią także raj dla węd­karzy, ze względu na bogactwo i różnorodność gatunków ryb (pstrągi, lipienie, łososie, trocie itp.).Duże znaczenie dla rozwoju lecznictwa w wojewódz­twie koszalińskim mają wody chlorkowo-sodowe, wy­stępujące na znacznych głębokościach. Obecnie eksplo­atowane są w Połczynie Zdroju i Kołobrzegu. Planuje się w najbliższych latach wykorzystać wody chlorkowo–sodowe stwierdzone w Polanowie, Żydowie, Chmielewie koło Czaplinka i Klokowie koło Połczyna Zdroju.W podsumowaniu należy podkreślić, że wyżej omó­wione elementy środowiska przyrodniczego zostały zde­gradowane tylko w niewielkim stopniu przez działalność człowieka. Przyroda na znacznych jeszcze terenach za­chowała swój charakter naturalny, a nawet stan pier­wotny.Województwo koszalińskie ze swoimi rozległymi pla­żami nadmorskimi, licznymi malowniczo położonymi je­ziorami i pięknymi lasami jest wymarzonym terenem dla turystów.RYS

[Głosów:1    Średnia:5/5]

Comments

comments