OCHRONA TERENÓW WYPOCZYNKOWYCH

Współczesny człowiek potrzebuje, jak nigdy, kontaktu z przyrodą. Właśnie na łonie natury szuka i znajduje wytchnienie i odprężenie od dokuczliwości cywilizowa­nego życia. Turystyka przestała być luksusem i udzia­łem wybrańców, stała się potrzebą i koniecznością każ­dego człowieka. Szczególnie silny ruch turystyczny i wypoczynkowy koncentruje się w sposób oczywistytam, gdzie krajobraz przyrodniczy utrzymuje się w sta­nie najbardziej naturalnym. Pomorze Szczecińskie chlu­bi się pięknem swego krajobrazu nadmorskiego, leśnego i jeziornego. Tam też obserwuje się największe zagęsz­czenie ruchu turystyczno-wypoczynkowego.Samo wybrzeże ściąga w sezonie letnim ponad milion turystów pieszych i zmotoryzowanych. Jest to bez­sprzecznie objaw społecznie i gospodarczo jak najbar­dziej uzasadniony i słuszny. Nie wytrzymuje jednak tego sama przyroda. Ginie roślinność utrwalająca wyd­my, przepłaszane i wypierane są zwierzęta, niszczeją plaże; w brudzie i odpadkach pozostawionych przez człowieka zatraca się piękno najbardziej malowniczego krajobrazu. Likwidacja szkód na wydmach kosztuje Szczeciński Urząd Morski kilka milionów złotych rocz­nie, podobnie jest na innych pomorskich szlakach tury­stycznych i w ośrodkach wczasowych. Nie wolno jednak zakładać, że dewastacja krajobrazu przyrodniczego w wypadku turystyki masowej jest rzeczą nieuniknioną. Utrzymanie trwałości użytkowania terenu wypoczynko­wego zależy wyłącznie od społeczeństwa. Konieczne jest tylko uświadamianie szerokich rzesz turystów, że przy­roda jest dobrem ogólnym i dla zachowania jej piękna i osobliwości nie trzeba więcej, jak przestrzeganie pew­nych prostych zasad kultury.Utrzymania wartości form krajobrazowych na tere­nach wypoczynkowych nie można zostawić wyłącznie trosce społeczeństwa. Do akcji włączyć musi się w jak najszerszym zakresie racjonalne planowanie gospodar­cze. Stan obecny inwestycji i zabudowy terenów tury­stycznych nie jest zadowalający. Szczególnie groźny stał się żywiołowy rozwój kempingów na wybrzeżu. Tysiące domków i namiotów tłoczących się nad morzem przy­nosi coraz więcej zatrważających szkód w układach bio-cenotycznych i przekreśla właściwie walory rekreacyjne nadmorskich terenów. Kempingowa lawina musi być za­trzymana. Pas nadmorski nie może stać się zabudowaną, jak ulica, wstęgą. W interesie człowieka jest, by gospo­darcze wykorzystanie wybrzeża i zabudowa ograniczone były do rozsądnie wybranych obszarów, między którymi rozciągać się powinny zielone fragmenty niezakłóconej przyrody, przewidziane jako tereny dla turystyki nie zmotoryzowanej. W obrębie tych fragmentów trzeba po­nadto pozostawić na stałe rezerwaty natury wyłączone całkowicie z użytkowania, podobnie jak to uczyniono przez stworzenie Wolińskiego Parku Narodowego.Ważnym problemem są również strefy ciszy, tak potrzebnej wypoczywającemu człowiekowi oraz sensow­ny układ tras dla ruchu motorowego. Stworzenie stref izolowanych od hałasu jest problemem dość trudnym ze względu na funkcje gospodarcze, jakie ma również do spełnienia wybrzeże morskie, a szczególnie chodzi tu o rozwój portu i rybołówstwa. Trasy samochodowe powinny być wkomponowane w krojobraz tak, aby nie zatracając swej funkcjonalności, nie przynosiły szkód przyrodzie, a równocześnie pozwalały turyście obserwo­wać całe piękno mijanych pejzaży; na wybrzeżu ko­nieczny jest przynajmniej mały odcinek trasy z wido­kiem na morze.Projekt właściwego ukształtowania szczecińskiego krajobrazu nadmorskiego znajduje się obecnie w pra­cowniach urbanistycznych. Plan przyszłościowy zagospo­darowania wybrzeża ma spełnić wiele postulatów har­monijnego współdziałania gospodarki i techniki z po­trzebami ochrony przyrody. Rzecz w tym, by projekty doczekały się realizacji, i to w najbliższej przyszłości.Podobne motywy jak dla wybrzeża, określają potrzebę ochrony krajobrazu wokół wielkiego skupiska ludzkie­go, jakim jest Szczecin. Malownicze okolice Szczecina, takie jak Puszcza Bukowa, jezioro Dąbie, PuszczaWkrzańska, mogą i powinny zabezpieczyć niedzielny wypoczynek mieszkańcom miasta. Są to zresztą tak atrakcyjne tereny, że ściągają już teraz duże rzesze turystów z dalekich nawet stron, a należy liczyć, że napływ ten będzie w przyszłości wzrastał. Paląca jest z tej racji potrzeba opracowania kompleksowego planu zachowania piękna i osobliwości rejonu wielkiego Szcze­cina. Jest to ważne szczególnie teraz, gdy miasto i jego przemysł gwałtownie rosną i inwestycje gospodarcze, mimo ich niezaprzeczalnego pożytku, stają się coraz bardziej niebezpieczne dla przyrodniczego środowiska człowieka.Wymienione tu dwa rejony województwa — nadmor­ski i szczeciński —są ze stanowiska ochrony przyrody już teraz najbardziej zagrożone. Można jednak wymie­nić i inne tereny, o nieprzeciętnych walorach krajobra­zowych, dla których masowy ruch turystyczny i nie kontrolowana działalność gospodarcza mogą już w nie­dalekiej przyszłości stać się niebezpieczne. Nasuwa się z tej racji postulat wyodrębnienia stref ochronnych w postaci tzw. parków krajobrazowych, które by zabez­pieczyły człowiekowi w sposób najtrwalszy warunki ży­cia i wypoczynku nie tylko teraz, ale i w przyszłości.Na Pomorzu Szczecińskim wymienić należy następu­jące regiony o szczególnych walorach krajobrazowych i turystycznych, które kwalifikują się do szczególnej troski o zachowanie ich piękna:wybrzeże morskie — najatrakcyjniejszy teren kąpieliskowy oraz rejon masowej turystyki i wypo­czynku, o znaczeniu dla całego kraju;Puszcza Wkrzańska — ważny obszar rekre­acyjny, leśno-wodniacki, dla ludności dużego ośrodka przemysłowego w Policach;Puszcza Bukowa — podszczecińska oaza spo­koju i ciszy, wyróżniająca się wspaniałymi pejzażami i pięknymi lasami, z licznymi osobliwościami przy­rodniczymi;Wyżyna Ińska — doskonały rejon turystyki pie­szej, motorowej i wodnej wśród pagórów, jezior i lasów;ziemia cedyńska — dolnoodrzański rejon tury­styczny o najwyższych walorach krajoznawczych, za­wierający, oprócz malowniczych krajobrazów, lasów, jezior i najpiękniejszych rezerwatów przyrodniczych, liczne pamiątki historyczne i zabytki architektury średniowiecznej;Puszcza Barlinecka — kraina wczasów w pięknych lasach, pełnych uroczych jezior i stru­mieni oraz wielu pomników przyrody;Puszcza Drawska — rejon niezwykle uroz­maicony pod względem krajoznawczym, mający ma­lowniczą rzeźbę, liczne jeziora, wielkie przestrzenie leśne, wspaniały szlak kajakowy rzeką Drawą oraz doskonałe tereny łowieckie.Pojęcie parku krajobrazowego na określenie wię­kszych regionów, wymagających w ich obrębie zharmo­nizowania działalności gospodarczej z potrzebami ochro­ny przyrody, nie zawiera w swej treści, przynajmniej na razie, ścisłych przepisów ochronnych. Warto jednak, aby tego typu parki powstały lub przynajmniej stały się ideą przewodnią w najbliższych planach przestrzen­nego zagospodarowania Pomorza. Bowiem od losu przy­rody, jaki gotuje jej cywilizacja techniczna, zależy los współczesnego człowieka i jego przyszłych pokoleń.Skażenie atmosfery i walka z nim rozrasta się coraz bardziej do poważnego problemu gospodarczego. Wprawdzie na Pomorzu Szczecińskim bolączki wynika­jące z zanieczyszczeń powietrza nie są jeszcze tak dra­styczne, jak w innych, bardziej uprzemysłowionych obszarach kraju, niemniej na pewnych terenach i tutaj występują znaczne przekroczenia norm czystości atmo­sfery. W szczególności dotyczy to Szczecina i Świno­ujścia.Najbardziej uciążliwymi źródłami pyłów w Szczecinie są elektrownia i huta. Groźniejsze zanieczysczenia atmosfery w mieście powodują ponadto Szczecińskie Zakłady Nawozów Fosforowych i Zakłady Włókien Sztucznych „Wiskord”, emitujące, oprócz pyłów, mgłę kwasu siarkowego oraz trujące gazy takie jak: dwutle­nek siarki, dwusiarczek węgla, siarkowodór, związki fluoru i tlenki azotu. Zasięg tych zanieczyszczeń prze­kraczających dopuszczalne normy stężenia, jest znaczny, a ich uciążliwość dla mieszkońców dzielnicy b. duża. Mimo, że „Wiskord” wybudował nowy, stumetrowy komin i usprawnił system wentylacji maszyn, dokuczli-wość skażeń atmosfery w otoczeniu zakładu jest nadal znaczna. Przygnębiające wrażenie sprawia ginąca, bez­listna olszyna rosnąca w sąsiedztwie zakładów fosforo­wych na odrzańskiej wyspie Dębina. Las ten daje naj­bardziej wymowne wyobrażenie o zagrożeniu i ogromie szkód, jakie wywołuje zanieczyszczone powietrze. Duże obawy budzą znajdujące się w budowie wielkie zakłady chemiczne w Policach, które mogą w znacznym stopniu powiększyć zagrożenie dla okolicy, w tym także dla Szczecina. Inną inwestycją przyszłościową, która może mieć ujemny wpływ na jakość powietrza w rejonie Szczecina jest duża elektrownia, zlokalizowana na po­łudniu, koło Gryfina. Zakład ten zagraża szczególnie pięknym lasom i rezerwatom przyrody w Puszczy Bu­kowej.Już dzisiaj koniecznie należy przewidywać skutki za­nieczyszczeń w celu znalezienia odpowiednich środków przeciwdziałania. Główną rolę ma tu do spełnienia tech­nika, a dopomóc w znalezieniu właściwego rozwiązania może ochrona przyrody. Chodzi o odpowiednio zlokalizo­wane strefy ochrony i tzw. wysoką zieleń. Roślinność, szczególnie lasy i parki, jako producenci tlenu, są głów­nymi sprzymierzeńcami w walce o czyste powietrze.Wyspy nadmorskie Uznam i Wolin stanowią obszar, na którym troska o czystość atmosfery jest szczególnie ważna. Troska ta wypływa z faktu, że tutaj na niewiel­kiej stosunkowo przestrzeni znajdują się z jednej strony najpiękniejsze tereny rekreacyjne, uzdrowiska i park narodowy, z drugiej — ważny rozwijający się port i związany z nim przemysł.Przyszłościową inwestycją Świnoujścia jest „Swino-port III”. Realizacja tej inwestycji musi się oprzeć na urządzeniach technicznych zabezpieczających w maksy­malnym stopniu czystość powietrza w najbliższej okoli­cy; nie może być tutaj np. wysokich urządzeń do emisji pyłów i gazów, któreby wzmagały rozprzestrzenie zanie­czyszczeń w atmosferze. Przymorskie miejscowości uzdrowiskowe i wczasowe powinny być zaopatrywane w energię cieplną ze źródeł czynnych z dala, a w wy­padkach koniecznych — z kotłowni opalanych paliwem bezdymnym, o małej zawartości siarki (gaz, koks).Opanowanie wzrostu zanieczyszczeń atmosfery, dzięki postępowi techniki, leży całkowicie w granicach ludz­kich możliwości i tylko od człowieka zależy poprawa sytuacji.

[Głosów:1    Średnia:4/5]

Comments

comments