REZERWATY I POMNIKI PRZYRODY

REZERWATY PRZYRODYW województwie chełmskim jest stosunkowo dużo rezerwatów przyrody. Obecnie jest ich 14 o łącznej po­wierzchni 1552,45 ha, w tym 3 rezerwaty leśne, 3 ste­powe, 7 wodno-torfowiskowych oraz 1 faunistyczny.REZERWATY LEŚNEBachus, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Chełm, leśnictwo i gmina Sawin, powierzchnia 82,59 ha. Poło­żony jest w dużym kompleksie leśnym, na terenie o urozmaiconej rzeźbie, z licznymi zagłębieniami bezod­pływowymi o głębokości do 2 m i powierzchni od kil­ku do kilkunastu metrów kwadratowych. Okresowo gro­madzi się w -nich woda. Ochroną są tu objęte dąbrowy z dębem bezszypułkowym, rzadko gdzie indziej w Pol­sce zachowane. Zajmują one suche, piaszczyste wznie­sienia, tworząc zespoły boru mieszanego i grądu wyso­kiego. Niższe partie rezerwatu pokryte zagłębieniami krasowymi wypełnia gonny las gradowy z dębem bez­szypułkowym oraz domieszką klonu i jaworu. Zabag-nione obniżenia gruntu porasta łęg olchowy, w którym panuje olcha czarna z domieszką jesionu. W runie spo­tyka się (szczególnie na wzniesieniach) wiele roślin rzadkich, jak: groszek alzacki, żywiec cebulkowy, tu-rówka leśna, nasięźrzał pospolity, turzyca orzęsiona, widłak wroniec, kokorycz pusta, ciemiężyca zielona oraz kilka gatunków storczyków, m.in. podkolan biały, pod-kolan zielonawy i gnieźnik leśny. Stałym mieszkańcem rezerwatu jest bocian czarny, który ma tu stanowiska lęgowe, i równie rzadka muchołówka białoszyja. Spo­tykany jest także żółw błotny. Dojazd autobusem PKS do przystanku Bachus-Gajówka, skąd pieszo do rezer­watu ok. 500 m.Liski, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Strzelce, leś­nictwo Stefankowice, gmina Białopole, powierzchnia 93,37 ha (z czego ponad 31 ha na terenie gminy Ho­rodło w województwie zamojskim). Rezerwat znajdu­je się w południowej części lasów strzeleckich. Celem ochrony jest zachowanie drzewostanu dębowego oraz dębowo-sosnowego naturalnego pochodzenia, wiek drzew — około 150 lat. W runie występują rzadkie rośliny, takie jak obuwik pospolity, podkolan biały, podkolan zielonawy, listera jajowata, wawrzynek wil-czełyko, orlik pospolity i lilia złotogłów. Dojazd auto­busem PKS do przystanku Strzelce, skąd pieszo do re­zerwatu ok. 1 km.Serniawy, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Sobibór, leśnictwo Petryłów, gmina Sawin, powierzchnia 37,26 ha. Ochroną objęty został masowo występujący w ru­nie leśnym bluszcz, który w takiej postaci gdzie indziej w kraju jest rzadko spotykany. Miejscami tworzy on tutaj zwarty kobierzec pokrywający duże przestrzenie. Nadto chroniony jest las gradowy ze starodrzewem złożonym z dębu, jesionu, olchy czarnej, lipy drobno-listnej, klonu, jaworu, grabu i osiki. W niższych par­tiach rezerwatu znajdują się fragmenty łęgu jesionowo–jaworowego i grąd dębowy, w wyższych — las grądu wysokiego. Dojazd autobusem PKS do wsi Bachus, skąd do rezerwatu drogą polną w kierunku północnym ok. 5 km.REZERWATY STEPOWEStawska Góra, rezerwat ścisły położony na nieużyt­ku wzgórza kredowego należącego do gruntów wsi Staw pod Chełmem, powierzchnia 4 ha. Jego osobliwością jest niezwykle rzadka roślina — dziewięćsił popłocho-listny (ok. 300 egz.). Jest to jedno z czterech stanowisk tej rośliny w Polsce. W rezerwacie rosną również rzad­kie rośliny stepowe, na przykład miłek wiosenny, wi­sienka karłowata, oman wąskolistny, goryczka krzyżo­wa. Żyją tu rzadkie gatunki owadów, jak przylżeńce, pluskwiaki stepowe i mrówki południowe; z innych równie rzadkich zwierząt — ślimak poczwarkówka i ro­pucha paskówka. Dojazd autobusem PKS do wsi Staw, skąd pieszo przez wieś ok. 1,5 km.Wolwinów, rezerwat częściowy (najmniejszy w wo­jewództwie) położony na skraju podmiejskiego lasku o nazwie Borek, przy szosie hrubieszowskiej, powierzch­nia 1,12 ha. Ochronie podlega tu mała śródleśna pola­na pokryta zaroślami grabowo-dereniowymi, z wystę­pującą wśród nich wisienką karłowatą. W runie mają stanowiska rzadkie rośliny kserotermiczne, jak miłek wiosenny, len złocisty, goryczka krzyżówka, turówka wonna i gorycz alzacka. Dojazd autobusem miejskim nr 2 do końcowego przystanku w kierunku szosy pro­wadzącej do Hrubieszowa.Żmudź, rezerwat częściowy obejmujący obszar nie­użytków leśnych o powierzchni 5,81 ha. Celem ochrony jest zachowanie unikatowych form erozyjnych na sto­kach wzgórza zbudowanego ze skat kredowych oraz sta­nowiska roślin kserotermicznych. Teren rezerwatu z rzadka porastają krzaki jałowców, tarniny, derenia i kilku odmian róż. Wśród nich wykształciła się mu­rawa stepowa. Rośnie tu oman wąskolistny, kłosowni ca pierzasta, ożanka właściwa, zawilec wielkokwiato wy, ostrożeń panneński, goryczka krzyżowa i wisienka karłowata — należące do roślin rzadkich. Na uwagę zasługuje też len złocisty występujący tu gromadnie. Dojazd autobusem PKS do przystanku Dryszczów, a stamtąd przez wieś Żmudź ok. 3 km w kierunku po-łudniowo-zachodnim (w tym ok. 1 km do Żmudzi).REZERWATY WODNO-TORFOWISKOWEJezioro Brudzieniec, rezerwat częściowy, nadleśnic­two Sobibór, leśnictwo Kosyń, gmina Wola Uhruska, powierzchnia 35,89 ha. Ochroną objęte jest jezioro Bru­dzieniec (pow. 19 ha) oraz jego obrzeża w postaci tor­fowiska niskiego, porośniętego lasem olchowym. Na po­wierzchni tego śródleśnego jeziora występuje grzybień północny i jezierza morska. Wśród przybrzeżnych za­rośli rosną rzadkie w kraju gatunki wierzb — lapoń-ska i borówkolistna, a także rośliny zielone, takie jak bagnica torfowa, gnidosz królewski czy turzyce północ­ne. Nieraz spotkać tu można łosie. Dojazd koleją do stacji w Sobiborze, a następnie 4,5 km pieszo w kie­runku południowym, wzdłuż torów.Brzeźno, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Chełm, leśnictwo Ostrowy, gmina Dorohusk, powierzchnia 157,78 ha. Ochroną (objęte zostało torfowisko węglano­we bogate w wapń z rzadkimi gatunkami roślin kse­rotermicznych i wapniolubnych. Na torfowisku wystę­pują wyspowo liczne wyniosłości gruntu o wysokości względnej około 1 m (guzy kredowe). Miejsca podmo­kłe zajmują duże połacie kłóci wiechowatej i zespoły wielkich turzyc. Wśród zarośli porastających wyższe partie terenu rosną takie gatunki wapniolubne, jak oman wierzbolistny, obuwik pospolity, storczyk kukaw-ka; gatunki kserotermiczne, jak głowienka wielkokwia­towa, oman wąskolistny, gorycz siny, czyściec prosty oraz inne rzadkie rośliny, na przykład kosaciec sybe­ryjski, goryczka krzyżowa, starzec długolistny. Dojazd autobusem PKS lub koleją do przystanku Brzeźno. Re­zerwał przylega do szosy wiodącej z Chełma w kie­runku Dorohuska, znajduje się tuż obok wsi Brzeźno.Durne Bagno, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Sos­nowica, leśnictwo Łowiszów, gmina Urszulin, powierzch­nia 213 ha. Zajmuje on wysokie torfowisko typu kon­tynentalnego, którego miąższość dochodzi do 6,5 m. Jest to misa dawnego, obecnie zarośniętego jeziora. Cha­rakteryzuje się dobrze ukształtowanym podmokłym obrzeżem, porośniętym przez brzozy i wierzby. Wśród nich występuje masowo bagno — roślina o odurzają­cym zapachu, od którego wywodzi się nazwa uroczyska, oraz żurawiny i borówki. W zwartym kobiercu mchów torfowych znajduje się wiele rzadkich roślin, w szcze­gólności północnych, jak brzoza niska, gnidosz królew­ski, bagnica torfowa, trzy odmiany rosiczek oraz kilka odmian pływaczy i turzyc. Mają tu swe siedliska licz­ne ptaki leśne i błotne, jak żuraw, cietrzew, bekas i ku­lik. Spośród gadów występuje żółw błotny, żmija i za­skroniec. Dojazd autobusem PKS do przystanku w Wy­tycznie, a dalej 1,5 km pieszo w kierunku północnym.Jezioro Długie, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Sos­nowica, leśnictwo Wola Wereszczyńska, gmina Urszulin, powierzchnia 640,48 ha. Ten największy w wojewódz­twie rezerwat obejmuje teren samego jeziora (pow. 31,5 ha) oraz obsear przyległych torfowisk i bagien, wśród których występują piaszczyste wyniosłości. Ochroną ob­jęte są rzadkie gatunki roślin wodnych i naturalnych zbiorowisk roślinności- torfowiskowej. Do najciekaw­szych roślin wodnych należą: aldrowanda pęcherzyko-wata, rdestnica wąskolistna i pływacz drobny. Nato­miast na torfowiskach rosną takie rzadkie rośliny, jak rosiczka okrągłolistna, rosiczka pośrednia, rosiczka dłu-golłstna, turzyca torfowa, wierzby lapońska i borów-kolistna, nasięźrzał pospolity oraz gnidosz królewski. Dojazd autobusem PKS do przystanku w Woli Were-szczyńskiej, a stamtąd pieszo 3 km w kierunku wschod­nim.Jezioro Moszne, rezerwat częściowy, nadleśnictwo Sosnowica, leśnictwo Wola Wereszczyńska, gmina Urszu­lin, powierzchnia 205,16 ha. W skład rezerwatu wchodzi jezioro Moszne (pow. 17,5 ha) i przylegające do niego torfowisko, głównie typu wysokiego i przejściowego, a także częściowo niskiego, pokryte zwartymi, i niedo­stępnymi zaroślami bagna oraz borówki bagiennej (ło-chynie). Na trzęsawisku w strefie przejściowej rośnie szereg rzadkich roślin typu tundrowego, m. in. wierzba lapońska, wierzba borówkolistna, bagnica, turzyca, ro­siczka (trzy odmiany), pływacz, gnidosz królewski. Po­nadto znajduje się tu bogate stanowisko aldrowandy/pęcherzykowatej, niezwykle rzadkiej rośliny owadożer-nej. Warto zauważyć, że żyją tu cietrzewie, żmije i za-skrońce. Dojazd autobusem PKS do przystanku Jam­niki, skąd piechotą 1 km na wschód.Jezioro Swierszczów, rezerwat częściowy, nadleśnic­two Sosnowica, leśnictwo Swierszczów, gmina Cyców, powierzchnia 46,08 ha. Rezerwat obejmuje swym zasię­giem malownicze, zarastające jeziorko śródleśne typu eutroficznego i otaczający je pas torfowisk typu przej­ściowego i niskiego. Na wodach jeziora występuje ma­sowo grzybień północny, grążel żółty, osoka aloesowata i kilka gatunków ramienic. Wokół jeziora rozciąga się trzęsawisko w postaci uginającego się kożucha roślinne­go z zaroślami łozy, a dalej rośnie ols brzozowy i łęg zastoiskowy. Na trzęsawisku występuje kilkanaście ga­tunków rzadkich roślin północnych: białokutnerowata wierzba lapońska, wierzba borówkolistna, bagnica torfo­wa, brzoza niska, turzyca strunowa, rosiczka i aldrowan-da pęcherzykowata. Z chronionych ptaków żyją tu: ku-liczek piskliwy, perkoz rdzawoszyi, remiz i inne. Dojazd autobusem PKS do przystanku we wsi Swierszczów. Dojście wzdłuż rowu melioracyjnego; jezioro dostępne od strony północnej.Torfowisko nad Jeziorem Czarnym Sosnowickim, re­zerwat ścisły, nadleśnictwo Sosnowica, leśnictwo Jedlan-ka, gmina Sosnowica, powierzchnia 46,17 ha. Obszar chroniony obejmuje torfowisko wysokie typu kontynen­talnego, ukształtowane przy południowym brzegu jezio­ra. Jest to bardzo rzadkie stanowisko torfowiska tego typu nie tylko w Polsce, ale także w środkowej Europie. Wśród karłowatych brzóz i sosen rosną licznie krzewin­ki jagodowe borówek i bagna. Teren jest podmokły, po­kryty dużymi kępami torfowców. Na brzegach torfowi­ska znajduje się duże skupisko rzadkich roślin, takich jak: mącznica lekarska, wąkrota zwyczajna, lepnica li­tewska, wierzba borówkolistna, lepiężnik kutnerowaty, sitniczka szczecinowata, brzeżyca jednokwiatowa, wid­łak torfowy, poryblin jeziorny i wywłócznik skrętoległy. Położenie jeziora otoczonego lasami jest niezwykle ma­lownicze. Warto podkreślić; że żyje tu rzadki w regionie ptak — zimorodek, gniazduje również bocian czarny i żu­raw. Dojazd autobusem PKS do przystanku w Sosnowi­cy, skąd do rezerwatu ok. 3 km w kierunku południo-wo-zachodnim.REZERWAT FAUNISTYCZNYSiedliszcze, nadleśnictwo Strzelce, leśnictwo Jano-strów, gmina Dubienka, powierzchnia 14,70 ha. Ochronie podlega tu stanowisko lęgowe orlika krzykliwego oraz fragment lasu gradowego zachowanego w stanie natu-ralnym. Rezerwat znajduje się na północnym krańcu la­sów strzeleckich, w pobliżu rzeki Wełnianki. Orlik krzyk­liwy podobny jest do orła przedniego, lecz znacznie mniej -szy, ma szarobrązowe upierzenie. Żywi się przede wszyst­kim żabami, poza tym łowi myszy, krety, węże, jaszczur­ki. Gniazdo wije na drzewach liściastych, tuż przy pniu. Orliki gnieżdżą się licznie w Białostockiem i na Mazu­rach, na Lubelszczyźnie natomiast występują rzadkc Z innych chronionych ptaków w rezerwacie występuje żuraw, kobuz, pustułka i sowa uszata. Rosną tu jesionywysokości do 30 m i średnicy pnia przekraczającejm, występujące w zwartych drzewostanach. Znaczną powierzchnię rezerwatu zajmuje grąd lipowo-grabowy.PROPONOWANE REZERWATY PRZYRODYRezerwaty stepoweKumów Majoracki, gmina Leśniowce. Rezerwat jest położony między wsiami Kumów Majoracki i Leszczany. Ma obejmować śródpolowe zarośla jałowcowo-derenio-we na wzgórzu kredowym, gdzie rozwinęły się murawy kserotermiczne z rzadkimi roślinami stepowymi, jak wi­sienka karłowata, miłek wiosenny, i kilka odmian stor­czyków. Dojazd autobusem PKS do Kumowa i stąd ok. 1,5 km drogą w kierunku południowo-wschodnim.Rezerwaty leśneBorek, las pod Włodawą. Ochroną ma tu być objęty starodrzew dębowy z domieszką sosny i brzozy brodaw-kowatej. Jest to najdalej na północo-wschód wysunięte stanowisko masowego występowania dębu bezszypułko-wego.Cichy Kąt, uroczysko leśne w pobliżu Stańkowa, gmina Chełm. Pod ochroną będzie starodrzew dębowy oraz zarośla łozowe z trawiasto-turzycowym zbiorowi­skiem bagiennym. Dojazd autobusem PKS do przystan­ku Stanków, stamtąd pieszo ok. 500 m.Rybie, las w pobliżu wsi o tej samej nazwie, gmina Rejowiec. Ochronie ma podlegać starodrzew dębowo–sosnowy z dębem bezszypułkowym. Rosną tu także so­sny z korowiną tafelkową. Dojazd autobusem PKS do przystanku Rybie, dalej pieszo ok. 1,5 km w kierunku południowo-wschodnim.Wierzchowiny, gmina Siennica Różana. Chroniona bę­dzie partia lasu ze starodrzewem dębowym z domieszką sosny. W runie występuje obuwik pospolity i lilia złoto­głów. Dojazd autobusem PKS do przystanku Wierzcho­winy, skąd ok. 1 km w kierunku wschodnim.Wojsławice, gmina o tej samej nazwie. Pod ochroną ma się znaleźć skupisko buka w lesie sosnowym. Jest to najdalej na północo-wschód wysunięte wyspowe stano­wisko tego gatunku. Z rzadszych roślin występujących w runie rośnie tu wawrzynek wilczełyko, narecznica szerokolistna i zachyłka trójkątna. Dojazd autobusem PKS do przystanku Sarniak, dalej ok. 500 m w kierun­ku północnym.Rezerwaty wodno-torfowiskoweJezioro Białe Sosnowickie, gmina Sosnowica. Planuje się objąć ochroną nadbrzeżne torfowisko typu przejścio­wego, położone od strony południowej jeziora. Znajduje się tu najbogatsze w Polsce stanowisko wierzby borów-kolistnej; liczy kilka tysięcy okazów. Dojazd autobusem PKS do przystanku w Sosnowicy, a następnie pieszo ok. 2 km w kierunku zachodnim.Jezioro Czarne Sosnowickie, gmina Sosnowica. Do istniejącego rezerwatu o tej samej nazwie projektuje się włączenie jeziora i terenów przybrzeżnych bez części leżącej od strony północno-zachodniej. Przedmiotem ochrony mają być rzadkie rośliny bagienne i wodne, jak poryblin jeziorny, wywłócznik skrętoległy, wąkrota zwyczajna, lepiężnik kutnerowaty, lepnica litewska i tra-ganek piaskowy. Dojazd autobusem PKS do przystanku w Sosnowicy, następnie ok. 2 km w kierunku Orzecho­wa (południowo-zachodni), a później ok. 500 m na za­chód.Jezioro Czarne Włodawskie, gmina Włodawa. Ochro­nie ma podlegać jezioro wraz z pasem przybrzeżnych torfowisk. Na powierzchni jeziora żyją rzadkie gatunki roślin wodnych, jak grzybień północny, włosienicznik krążkolistny i jezierza morska. Na torfowisku występu­je jedyne na Lubelszczyźnie stanowisko turzycy punkto­wanej. Dojazd autobusem PKS do przystanku Okuninka pod Włodawą.Jezioro Biesiadki, gmina Cyców, położone na łąkach wsi Biesiadki. Pod ochroną ma się znaleźć jezioro wraz z przylegającym do niego torfowiskiem. Rosną tu rzad­kie gatunki roślin wodnych: aldrowanda pęcherzykowa-ta i grzybień północny oraz torfowiskowych: wierzba lapońska, turzyca strunowa, turzyca bagienna, rosiczka pośrednia, pływacz drobny i pływacz średni. Dojazd au­tobusem PKS do przystanku Biesiadki, a stąd 500 m piechotą.Jezioro Gumienko, gmina Sosnowica, położone na łą­kach wsi Lejno. Proponuje się objąć ochroną jezioro wraz z torfowiskowym pasem przybrzeżnym. Na torfo­wisku występuje gromadnie wierzba lapońska oraz inne rzadkie rośliny, jak: pływacz średni i drobny, aldrowan-da pęcherzykowata, turzyca bagienna, zaś na wodach je­ziora — wywłócznik okółkowy i grzybień północny. Do­jazd autobusem PKS do przystanku Jamniki, stąd 2 km na południowy zachód.Jezioro Karaśne, gmina Urszulin, położone na zaba-gnionych łąkach między wsiami Łomnica i Wola Were­szczyńska. Torfowisko w promieniu około 1 km wokół jeziora jest porośnięte bardzo rzadkimi gatunkami flory borealnej i atlantyckiej. Rośnie tu grzybień północny, pływacz drobny, pływacz średni, aldrowanda pęcherzy­kowata, rosiczka długolistna, rosiczka pośrednia, gnidosz królewski i inne. Dojazd autobusem PKS do przystanku Wola Wereszczyńska, a stąd 1,5 km w kierunku zachod­nim.Jezioro Plotycze, gmina Wola Uhruska. Pod ochroną ma być jezioro wraz z otaczającymi je torfowiskami typu niskiego, wysokiego i przejściowego, w pasie od 100 do 1000 m. Rosną tu zbiorowiska interesujących roślin wod­nych i torfowiskowych, jak: grzybień północny, jezierza morska, rosiczka pośrednia, rosiczka długolistna, wierzba lapońska, wierzba borówkolistna, turzyca strunowa i tu­rzyca dwupienna. Dojazd koleją do stacji Stulno, stąd 1,5 km w kierunku północnym.Jezioro Skomielno, gmina Sosnowica, położone w po­bliżu wsi Orzechów Stary. Ochroną ma być objęte je­zioro oraz przyległy pas torfowisk szerokości od 50 do 100 m. Rosną tu duże skupiska grzybienia północnego, wywłócznika skrętoległego, wierzby lapońskiej i wierzby borówkolistnej, a na wyżej położonych partiach brzegu interesujące gatunki paproci oraz rosiczki (pośrednia i wąskolistna). Dojazd autobusem PKS do Orzechowa Starego, stąd 500 m w kierunku zachodnim.Jezioro Uściwierz, gmina Urszulin, położone obok wsi Grabniak. Chronione ma być jezioro wraz z otacza­jącymi je torfowiskami, na których rośnie duża liczba rzadkich roślin, m.in. kilka gatunków pływaczy, rosiczka pośrednia, aldrowanda pęcherzykowata, wierzba lapoń­ska. Dojazd autobusem PKS do wsi Grabniak.Wolawce, gmina Chełm. Jest to uroczysko leśne po­łożone w pobliżu wsi o tej samej nazwie. Znajduje się tu torfowisko śródleśne ze zbiorowiskiem roślin właści­wych dla torfowisk węglanowych, rosną m.in.: zerwa kulista, marzyca ruda, kruszczyk błotny, ciemiężyca, kłoć wiechowata i kosatka kielichowa. Dojazd autobu­sem PKS do przystanku Kamień, skąd 2,5 km w kie­runku południowym.Istnieją projekty utworzenia na obszarze dużego kompleksu torfowisk o pow. 2000 ha ZachodniopoleskiegoParku Narodowego. Obecnie na tym terenie leżą trzj rezerwaty wodno-torfowiskowe: Durne Bagno, jezioro Moszne i Jezioro Długie, które wejdą w skład parku. Będzie to pierwszy w Polsce park narodowy typu wod-no-torfoWiskowego. Przedmiotem ochrony ma być relik­towa roślinność typu borealnego (wierzba lapońska, brzoza niska, grzybień północny) i atlantyckiego (wierzba borówkolistna, gnidosz królewski, bagnica torfowa, kilka gatunków turzyc, aldrowanda pęcherzykowata, wąkrota, kilka odmian przygiełek, rosiczka pośrednia, rosiczka długolistna). Obszar ten jest siedliskiem ogromnej ilości ptactwa błotnego i wodnego, które ma tu swe lęgi. Do­jazd autobusem PKS do przystanku Wytyczno, stąd na północ ok. 1,5 km.POMNIKI PRZYRODYW województwie chełmskim jest zarejestrowanych zaledwie 16 pomników przyrody, z czego 13 to drzewa pomnikowe, w większości dęby, 2 zespoły kserotermiczne i 1 głaz narzutowy.Chełm, ul. Dzierżyńskiego 15, na podwórku Zespołu Szkół Zawodowych nr 4 rośnie miłorząb dwuklapkowy (chiński) o obwodzie pnia 2,05 m i wys. 10 m. Ten okaz egzotycznego drzewa stanowi dużą rzadkość w regionie.Chełm, ul. Lubelska 2 (Góra Zamkowa), w parku przykościelnym rosną dwa jesiony wyniosłe odmiany jednolistnej, obwody pni: 1,8 m i 1,7 m, wys. ok. 25 m. Są to jedyne okazy tych drzew na Lubelszczyźnie.Hniszów, gmina Ruda Huta, w resztówce parku po­dworskiego rośnie ok. 400-letni dąb o obwodzie pnia 892 cm i wys. 28 m, zwany „Bolkiem”. Jest to najgrub­szy dąb na Lubelszczyźnie.Kraśniczyn, gmina o tej samej nazwie, w młodym lesie (1,5 km na północ od wsi) rośnie zespół 18 mo­drzewi polskich, dzisiaj coraz rzadziej spotykanych, śre­dnice pni od 60 cm do 85 cm i wys. ok. 30 m. Jest to jedno z nielicznych wyspowych stanowisk naturalnych tego gatunku. Obserwuje się tu samorozsiewanie tych drzew.Malinówka, gmina Sawin, w leśnym parowie znajduje się granitowy głaz narzutowy o średnicy ok. 2 m, zwa­ny Kamieniem Powstańców. Według miejscowej tradycji tutaj w 1863 roku miały miejsce biwaki i zbiórki pow­stańców.Majdan Stuleński, gmina Wola Uhruska, ochroną objęte są dwa stare dęby. Jeden z nich rośnie przy le­śniczówce Majdan Stuleński, obwód pnia 4,14 m i wys.23 m, drugi położony jest w lesie w odległości 500 m od pierwszego, obwód jego pnia wynosi 3,9 m, wys. ok. 20 m.Okuninka, gmina Włodawa, w zagrodzie Marii Wię-coszek rośnie dąb o obwodzie pnia 4,8 m.Pieszowola, gmina Sosnowica, w parku podworskim przy stawach rosną trzy dęby, których wiek określany jest na 300 do 400 lat. Obwody pni: 3,6 m, 4,1 m i 4,7 m, wys. ok. 27 m.Sawin, gmina o tej samej nazwie, w pobliżu leśni­czówki Sawin w lesie Borek rosną trzy wiekowe dęby o obwodzie pni: 4,77 m, 4,17 m i 4,12 m, wys. od 20 do 26 m.Sosnowica, w obrębie parku podworskiego, obok sie­dziby dyrekcji PGR rośnie stary dąb o obwodzie pnia 6,5 m, wys. 25 m.Teresin, gmina Białopole, w uroczysku Wisienka mię­dzy zaroślami śródpolowymi na obszarze 1,3 ha znajduje się ksero termiczne zbiorowisko roślin stepowych, wśród których występuje wisienka stepowa.Teresin, gmina Białopole, w uroczysku Kamieniołom, na obszarze 0,98 ha wśród rzadkich zarośli występują murawy kserotermiczne ze zbiorowiskiem roślin stepo­wych.Wojsławice, gmina o tej samej nazwie, w odległości 2 km od leśniczówki Wojsławice rośnie w lesie sosno­wym buk o obwodzie pnia 3,07 m i wys. 21 m.Żmudź, gmina o tej samej nazwie, w lesie gradowym w uroczysku Podlaski chroniony dąb o obwodzie pnia 5,27 m. Częściowo objęty jest martwicą powstałą na skutek uderzenia pioruna.Żulin, gmina Łopiennik, w lesie gradowym — od leśniczówki Żulin położonej w połowie drogi między Żulinem a Hruszowem ok. 50 m w kierunku zachodnim — ochronie podlega kilkusetletni dąb o obwodzie pnia 3,8 m i wys. 18 m.Poza zarejestrowanymi pomnikami przyrody istnieje w województwie wiele okazów pomnikowych, które w najbliższym czasie winny zostać objęte ochroną. Znajdu­ją się one w miejscowościach:Chełm, ul. Hrubieszowska, w podmiejskim lasku o nazwie Borek rośnie 11 modrzewi europejskich, obwód pni od 2,0 m do 2,6 m;Chełm, ul. Podgórze, obok stacji CPN rośnie siedem dębów o obwodzie pni od 3,0 m do 3,6 m. Jest to po­zostałość po dąbrowie otaczającej ongiś miasto;Nowosiółki, gmina Chełm, klonowa aleja oraz jawor o obwodzie pnia ok. 3 m w parku podworskim;Lipinki, gmina Żmudź, na gruntach Jana Początku rośnie dąb szypułkowy o obwodzie pnia 5,35 m (dojście od wsi Skordiów);Petryłów, gmina Sawin, w lesie przy drodze (ok. 2 km na wschód od Petrylowa) rośnie dąb pomnikowy o ob­wodzie pnia 5,15 m i wys. 23 m;Okuninka, gmina Włodawa, obok Jeziora Świętego przy zagrodzie Jana Markowskiego rośnie zespół 8 sta­rych dębów o obwodach pni od 2,6 m do 3,7 m;Suchawa, gmina Wyryki, w lesie (ok. 50 m na zachód od zabudowań PGR) rośnie grupa 4 starych dębów o obwodach pni od 2,7 m do 4 m. Pod najstarszym dębem bije źródełko, z którego wypływa struga;Puszcza, gmina Żmudź, w zagrodzie Aleksandra Smol-bika rośnie stary dąb szypułkowy o obwodzie pnia 5,0 m;Husynne, gmina Dorohusk, w parku podworskim ro­śnie okazały dąb o obwodzie pnia 4 m i wys. 17 m;Staw, gmina Chełm, w ogrodzie Ireny Berezy rosną dwie stare lipy o obwodach pni 4,6 m i 5,6 m;Świerże, gmina Dorohusk, w podworskim parku wśród starodrzewu rośnie wiekowy dąb o obwodzie pnia 4,6 m.Warto wspomnieć, że na terenie całego województwa rozsiane są parki podworskie. Jest ich 62. Niestety, pra­wie wszystkie są w mniejszym lub większym stopniu zdewastowane. W dobrym stosunkowo stanie jest zacho­wany rozległy park angielski w Różance (gm. Włodawa), w którym pośród starych rodzimych drzew są okazy egzotyczne, a poza nim — parki w Świerżach (gm. Do­rohusk), Kaniem (gm. Rejowiec Fabryczny), Surhowie (gm. Kraśniczyn), Białce (gm. Krasnystaw) i Olszance (gm. Łopiennik).SYSTEM OBSZARÓW CHRONIONYCHW celu ochrony środowiska naturalnego oraz przy­wrócenia i utrzymania równowagi ekologicznej wpro­wadza się na terenie kraju system obszarów chronio­nych. Objęto nim tereny o różnym stopniu ochrony: ochronie ścisłej podlegają rezerwaty i parki narodowe, ochronie wzmożonej — parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu, ochronie umiarkowanej — stre­fy chronionego krajobrazu.W stadium opracowywania znajduje się projekt uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Chełmie w sprawie utworzenia w województwie systemu obszarów chronionych. Przewiduje on utworzenie czterech obsza­rów chronionego krajobrazu, a w ich granicach trzech parków krajobrazowych. Mają to być wymienione niżej tereny:Poleski Obszar Chronionego Krajobrazu obejmowaćma Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie położone w grani­cach województwa. Ogólna jego powierzchnia ma mieć 65 183 ha, w tym lasów 27 189 ha, wód 2375 ha, użytków rolnych 35 584 ha, innych 35 ha. Obecnie znajduje się tu 6 rezerwatów wodno-torfowiskowych. Jednocześnie prze­widuje się utworzenie na tym terenie dwu parków kraj­obrazowych, tj. Sobiborskiego Parku Krajobrazowego, w którego skład wchodziłby kompleks lasów sobiborskich wraz ze zbiornikami wodnymi oraz Zachodniopoleskiego Parku Krajobrazowego o powierzchni około 2000 ha, gdzie najlepiej zachowało się naturalne środowisko je-ziorno-torfowiskowe. Park ten, położony na północ od Jeziora Wytyckiego, obejmujący rezerwaty Durne Bagno, Jezioro Długie i Jezioro Moszne, stanie się w przyszłości Zachodniopoleskim Parkiem Narodowym.Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu ma być utworzony w środkowej części województwa i obejmie lasy pobołowickie, stańkowskie i sawińskie. Przewidy­wana powierzchnia ogólna wyniesie 51406 ha, w tym lasów 12 330 ha, wód 364 ha, użytków rolnych 38 694 ha, innych 18 ha. Być może z czasem w rejonie lasów stań-kowskich powstanie Chełmski Park Krajobrazowy, co jest obecnie postulowane przez Instytut Kształtowania Środowiska w Warszawie.Grabowiecko-Strzelecki Obszar Chronionego Krajo­brazu ma być wydzielony na terenie Działów Grabo-wieckich i południowej części Obniżenia Dubienki. W jego skład wejdzie zespół leśny w rejonie Bończy oraz kompleks lasów strzeleckch. Jego ogólna powierzchnia wynosić będzie 35 269 ha, w tym lasów 7579 ha, wód 196 ha, użytków zielonych 27 406 ha, innych 88 ha. Jed­nocześnie zostanie tu utworzony Strzelecki Park Kraj­obrazowy im. St. Staszica, który obejmie lasy strzeleckie wraz z rezerwatami Siedliszcze i Liski.Pawłowski Obszar Chronionego Krajobrazu obejmie lasy pawłowskie, kańskie oraz fragment doliny Wieprza na odcinku Wólka Kańska—Krasnystaw. Jego ogólna po­wierzchnia wyniesie 14 805 ha, w tym lasów 3914 ha, wód 307 ha i użytków zielonych 10 584 ha.W projektowanym systemie ochrony będą również uwzględnione tereny tworzące tzw. strefę chronionego krajobrazu. Ma ona stanowić rodzaj otuliny dla obsza­rów chronionych.

[Głosów:1    Średnia:5/5]

Comments

comments