WAŻNIEJSZE MIEJSCOWOŚCI

KUMÓW-Wieś położona u zbiegu trzech subregionów: Pagó­rów Chełmskich, Obniżenia Dubienki i Działów Grabo-wieckich, w dolinie Krzywulki, prawobrzeżnego dopływu rzeki Udał, w odległości 12 km od Chełma.ZABYTKI: Klasycystyczny kościół jednonawowy, oparty na planie krzyża łacińskiego, zbudowany został w latach 1821—1824. Wnętrze oraz boczne fasady zew­nętrzne rozczłonkowane są pilastrami toskańskimi, między którymi rozmieszczono wnęki arkadowe zamk­nięte łukami odcinkowymi. Fasada frontowa jest wy­posażona w szczególnie bogatą dekorację architekto­niczną. Ma ona formę portyku przyściennego, dwu­kondygnacyjna, rozczłonkowana czterema kolumnami jońskimi dźwigającymi wydatne belkowanie oraz ogzym-sowiony szczyt. Drzwi wejściowe są Opatrzone porta­lem z półkolistym przyczółkiem, w bocznych niszach znajdują się rzeźby świętych patronów polskich. Nad wejściem, na poziomie drugiej kondygnacji jest pół­koliście zamknięte okno z dwoma kolumienkami po bo­kach. Wnętrze budowli ozdobiono polichromią w stylu klasycystycznym. Kościół otacza stary mur z bramą oraz symetrycznie usytuowanymi na narożach budynka­mi kostnicy i dzwonnicy. Na miejscowym cmentarzu znajduje się kaplica grobowa hetmana Wacława Rzewu­skiego (zm. 1779 r.) znanego dramatopisarza i poety.Urząd Gminy w Leśniowicach. We wsi szkoła, sklep spożywczo-przemysłowy. Połączenia PKS z Chełmem.LEJNO -Wieś położona na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodaw-skim. W pobliżu znajduje się las i rozległe łąki.W czasie powstania styczniowego wieś stanowiła oparcie dla jego uczestników. Dwór właściciela wsi Jó­zefa Seweryna Liniewskiego był stacją poczty powstań­czej oraz centrum gromadzenia informacji o ruchach wojsk carskich w okolicy. Przebywały tu na odpoczyn­ku partie powstańcze, m. in. oddział Lelewela-Bore-lowskiego. Między Lejnem a Kaniwolą rozegrała się 23 VII 1863 roku bitwa, w której powstańcy pod do­wództwem płk. Kruka-Heidenreicha zostali pokonani przez przeważające wojska rosyjskie.W odległości 2 km na zachód od wsi leży piękne jezioro Zagłębocze. Brzegi ma twarde i otoczone pia­szczystymi plażami. W sezonie letnim chętnie przyjeż­dżają tu ludzie szukający wypoczynku. Czynny jest kiosk spożywczy i wypożyczalnia sprzętu wodnego.Urząd Gminy w Sosnowicy (odl. 13 km). Połączenia PKS z Włodawą i Parczewem.ŁOPIENNIK GÓRNY-Duża wieś leżąca na Wyniosłości Giełczewskiej, przy trasie E-81 biegnącej z Lublina przez Krasnystaw, Za­mość do Lwowa. Miejscowość jest położona na wzgó­rzu, u podnóża którego, w dolinie, płynie nieduża rzecz­ka Łopa, lewy dopływ Wieprza. W pobliżu, na stoku lessowego wzgórza jest mieszany las. Wieś wzmianko­wana w 1426 roku. Tradycja miejscowa głosi, że w roku 1282 na polach Łopiennika i wsi Krzywe roze­grała się krwawa bitwa, w której Leszek Czarny pobił Jadźwingów. W okolicy istnieją kurhany pochodzące podobno z tamtych czasów.ZABYTKI: Neogotycki murowany kościół został wzniesiony w roku 1913 na miejscu dawnego, ma wy­strój wnętrza z XVIII wieku. Kopiec z 1835 roku usy­pany na pamiątkę ukończenia budowy szosy z Lubli­na do Zamościa. Na nasypie kamienny cokół z brązo­wym zegarem słonecznym i napisem. W resztówce pod­worskiej zachowały się fragmenty parku (pow. ok. 3 ha), w którym rosną stare jawory i świerki liczące ok. 100 lat. Przy szosie znajduje się duży cmentarz z cza­sów I wojny światowej.Siedziba Urzędu Gminy. We wsi: poczta, sklep spo­żywczy i przemysłowy. Połączenia PKS z Lublinem i Krasnymstawem.MAJDAN LESNIOWSKI-Wieś położona przy szosie Chełm—Wojsławice. Jest usytuowana w obniżeniu między dwoma wyniosłymi pagórami, jego środkiem przepływa nieduża struga, do­pływ Wojsławki. W pobliżu rozciąga się las mieszany, porastający wzgórze. Miejscowość łączy się ze wsią Leś­niowice.Urząd Gminy w Leśniowicach, gdzie znajduje się także GS, bank spółdzielczy, poczta, gospoda, sklepy.Połączenia PKS z Chełmem (odl. 17 km).MAJDAN STARY-Wieś leżąca na terenie Działów Grabowieckich, ukry­ta wśród licznych wąwozów, osłonięta wysokimi wznie­sieniami lessowymi. Okolice te cechuje bogata rzeźba terenu. W odległości 1 km rozciąga się las mieszany. Dzięki ustronnemu położeniu i niezwykle malownicze­mu krajobrazowi jest doskonałym miejscem na wczasy letnie i zimowe. Długie i dość strome stoki nadają się do uprawiania narciarstwa.Urząd Gminy w Wojsławicach. We wsi: sklep prze-mysłowo-spożywczy. Połączenia PKS z Chełmem i Kra-snymstawem.MAŁOCHWIEJ MAŁY-Wieś letniskowa położona w dolinie rzeki Wojsław-ki, dopływu Wieprza. Specjalnego uroku dodają miej­scowości licznie występujące tu lessowe wąwozy oraz kolorowe sady. Spiętrzenie wód rzeki Wojsławki pozwo­liło na zbudowanie zalewu o nazwie Tuligłowy. Po­wierzchnia zbiornika ma około 60 ha. Jest tu kąpieli­sko strzeżone, plaża, pole namiotowe, wypożyczalnia sprzętu turystycznego oraz sezonowa baza gastrono­miczna. Biuro zakwaterowań OST „Gromada” w Cheł­mie (ul. ZBoWiD 7, tel. 542-60) poleca noclegi w poko­jach gościnnych z wyżywieniem u kwaterodawców lub w punktach gastronomicznych nad zalewem. Dojazd do zalewu szosą Krasnystaw—Wojsławice, w pobliżu tra­sy E-81.ZABYTKI: Dawny dwór z I połowy XIX wieku, murowany z kamienia.Urząd Gminy w Krasnymstawie (odl. 4 km). /Połą­czenia PKS z Krasnymstawern.OKUNINKA-Wieś letniskowa położona na Pojezierzu Łęczyńsko–Włodawskim obok dwu jezior ,— Białego i Czarnego. W pobliżu przebiega szosa z Chełma do Włodawy. Pięk­ne okolice, woda, duże zespoły leśne, a w nich zwie­rzyna łowna, grzyby i jagody oraz możliwość cieka­wych wycieczek i sąsiedztwo Włodawy (5 km) czynią miejscowość niezwykle atrakcyjną dla turystów. W bli­skiej okolicy znajdują się jeszcze cztery jeziora. Na le­wo od szosy Chełm—Włodawa leży najmniejsze, gi­nące wskutk zarastania, jezioro Rogoźno, na prawo, nie­co dalej na północ, niewielkie jezioro Lipiniec. Dwa pozostałe leżą na wschód i północ od Jeziora Białego; większe z nich — Glinki — jest najdogodniejsze do ką­pieli od strony północnej, drugie — Jezioro Święte — jest małe, ale stosunkowo głębokie. Wszystkie one ob” tują w ryby. Niedaleko Jeziora Świętego, na wznie­sieniu, obok zabudowań Marii Więcoszek rośnie stary Łjąb — pomnik przyrody. Nad jeziorem jest grupa sta­rych dębów. Lasy włodawskie rozciągające się od stro­ny południowej i zachodniej Jeziora Białego porastają grunty piaszczyste i podmokłe. Są tu przepiękne wrzo­sowiska i wspaniałe jałowce.Najpiękniejsze z nich i dobrze zagospodarowane jest Jezioro Białe leżące w sąsiedztwie lasu. Wzdłuż brze­gów, nad piaszczystymi plażami rozłożone są liczne ośrodki wczasowe zakładów pracy oraz zespół ogól­nodostępnych domków kempingowych, będących w ge­stii Ośrodka Sportu i Rekreacji w Okunince, który pro­wadzi również recepcję kwater prywatnych i punkt in­formacji turystycznej (tel. 21-682). W sezonie otwarte są tu restauracje, kawiarnie, pawilony handlowe i skle­py. Czynna jest poczta, kino, boiska sportowe, pole na­miotowe oraz wypożyczalnia sprzętu wodnego. Dla tu­rystów zmotoryzowanych udostępniony jest obszerny parking.W latach okupacji hitlerowskiej wieś była miejscem wielokrotnych akcji partyzanckich, m. in. w 1944 roku partyzanci AL urządzali w tym rejonie zasadzki na sa­mochodowe kolumny niemieckie.Urząd Gminy we Włodawie. Połączenia PKS z Lu­blinem, Chełmem Włodawa i Białą Podlaską.OLSZANKA-Wieś malowniczo położona na terenie Działów Gra-bowieckich, w odległości 2 km od przystanku autobu­sowego w Kukawce na trasie Krasnystaw—Wojsławice. W okolicy liczne lessowe wąwozy i wzgórza. W po­bliżu znajduje się duży lasW czasie ostatniej wojny mieszkańcy wsi czynnie włączyli się do walki z okupantem, co powodowało krwawe represje ze strony hitlerowców. Najbardziej brutalna akcja miała miejsce na początku kwietnia 1944 roku, kiedy żołnierze Wehrmachtu przeprowadzili pa­cyfikację wsi. Zginęły wówczas 103 osoby, w tym dzie­sięcioro dzieci i 44 kobiety; 15 osób spalono żywcem. Po wojnie Olszanka za walkę z okupantem została od­znaczona Krzyżem Grunwaldu 111 klasy.Urząd Gminy w Kraśniczynie. We wsi: sklep spo-zywczo-przemysłowy. Połączenia PKS z Chełmem i Krasnymstawern.ORZECHÓW NOWY-Duża wieś położona na Pojezierzu Łęczyńsko-Wło-dawskim. Na jej północnym krańcu leży jezioro To­masznie, zwane też Domasznie, o dostępnych, piaszczy­stych brzegach, nadające się do kąpieli. Na południo­wy wschód od wsi znajduje się jezioro Zagłębocze. Je­go piaszczyste brzegi tworzą wokół plażę. W pobliżu rozciąga się las. Od strony zachodniej przebiega w kie­runku południkowym Kanał Wieprz-Krzna, przecho­dzący przez jezioro Tomasznie. Nad Zagłęboczem miesz­czą się ośrodki wypoczynkowe zakładów pracy Lubel­szczyzny.Urząd Gminy w Sosnowicy. Połączenia PKS z Sos­nowicą.ORZECHÓW STARY-Wieś położona na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim. Jest to bardzo malowniczy zakątek. W sąsiedztwie znaj­duje się las i dwa jeziora: jezioro Skomielno, które ma niedostępne, porośnięte szuwarami i zatorfione brzegi i jezioro Tomasznie o piaszczystych brzegach, na­dające się do kąpieli i kajakowania. Miejscowość wzmiankowana była w 1252 roku. Początkowo stanowiła własność klasztoru sieciechowskiego, potem stała się wsią szlachecką.Urząd Gminy w Sosnowicy (odl. 6 km). Połączenia PKS z Sosnowicą i Parczewem.OSOWA-Duża wieś położona obok kompleksu lasów sobibor­skich, obfitujących w grzyby, jagody i zwierzynę łowną. W odległości 2 km na wschód od wsi znajduje się po­dwójne jezioro Spólne-Koseniec, z którego wypływa rzeka Tarasinka oraz piękne jezioro Perespilno, zwane też Perespą. Jezioro ma czystą wodę, brzegi dostępne od wschodu i zachodu, częściowo więc jest wykorzystywane jako kąpielisko. Wokół roztaczają się rozległe łąki i las.Podczas wojny obronnej 1939 roku w dniu 13 wrze­śnia gen. brygady Wacław Piekarski zorganizował w rejonie Osowy punkt zborny dla rozproszonych jedno­stek i luźnych żołnierzy 41 Dywizji Piechoty. 15 września przybyło na punkt 3 tys. uzbrojonych żołnierzy, z któ­rych odtworzono jednostki dywizji. Tragicznym wyda­rzeniem z lat okupacji było rozstrzelanie przez żandar­merię niemiecką w listopadzie 1942 roku 70 2ydów. W miejscowości znajduje się cmentarz wojenny z I i II wojny światowej.Urząd Gminy w Hańsku. We wsi sklep spożywczo–przemysłowy. Połączenia PKS z Chełmem i Włodawą.PAWŁÓW-Osada na terenie Pagórów Chełmskich położona w kotlinie, nad małym potokiem o nazwie Sucha Rzeczka, który jest dopływem Wieprza. W pobliżu znajduje się las dębowy i rozległe łąki. Przez Pawłów prowadził da­wny trakt łączący Krasnystaw przez Rejowiec z Sie­dliszczem. Miejscowość od wieków słynie z wyrobów garncarskich, które są wytwarzane do chwili obecnej. Poza tym rozwinięte tu było bednarstwo i stolarstwo. Pawłów był niegdyś miastem. Założył je w latach 1463–1479 Paweł z Grabowej na gruntach nie istniejącej dziś wsi Łyszcz. Od swego powstania aż do 1869 roku mias.to było własnością biskupów chełmskich -obrządku łaciń­skiego. W tym też roku utraciło prawa miejskie i prze­szło na własność rz;du carskiego. Miejscowość leżąca z dala od szlaków handlowych nie miała nigdy szans roz­woju gospodarczego. W końcu XIX wieku liczyła za­ledwie tysiąc mieszkańców (obecnie — ok. półtora ty­siąca). Herbem miejscowości jest złoty kielich w polu czerwonym.W ciągu kilku ostatnich stuleci mieszkańcy Pawłowa aktywnie uczestniczyli w ruchu narodowowyzwoleńczym. Brali udział w powstaniu kościuszkowskim i stycznio­wym. W 1905 roku odbył się tu strajk uczniów miejsco­wej szkoły, którzy wraz z rodzicami domagali się nau­czania w języku polskim.We wrześniu 1939 roku w Pawłowie kwaterował przez kilka dni sztab Frontu Północnego z gen. Dąb-Bier-nackim. Również we wrześniu 1939 roku przemaszero­wały przez Pawłów liczne jednostki polskiego wojska spychane przez nieprzyjaciela na południe. W okresie okupacji hitlerowskiej teren ten był ośrodkiem ruchu oporu. Stacjonowały tu oddziały partyzanckie BCh. Za patriotyczną postawę mieszkańców Niemcy stosowali liczne represje; zamordowali w sumie około 100 osób. 22 kwietnia 1944 roku przeprowadzili krwawą pacyfika­cję wsi z użyciem samolotów. Zginęło wówczas 30 osób, wiele zostało rannych, wieś uległa zniszczeniu.24 lipca 1944 roku jednostki 8 Armii Radzieckiej wy­zwoliły Pawłów. Mieszkańcy przystąpili do odbudowy osady. Powstał spółdzielczy zakład bednarski i ceramicz­ny. Miejscowi twórcy ludowi, podtrzymując tradycję rzemieślnicze, produkują piękne naczynia gliniane, min.popularne „siwaki”. Chociaż głównym zajęciem miesz­kańców jest rolnictwo, wielu pracuje w pobliskim Re­jowcu w Cementowni „Pokój”.ZABYTKI: Kościół neogotycki powstał w latach 1909–1912, wyposażenie wnętrza z XVIII wieku. Organistów­ka z połowy XIX wieku, położona w pobliżu kościoła, zbudowana została w stylu późnoklasycystycznym, mu­rowana z cegły, otynkowana. Dom nr 215 w Rynku, z początków XIX wieku, murowany, parterowy, na zew­nątrz, ma boniowane narożniki i drzwi obramowane pilastrami. Kapliczka z pierwszej połowy XIX wieku, murowana, ma opilastrowane narożniki. Wewnątrz znaj­duje się kamienna, XIX-wieczna rzeźba św. Jana. Na miejscowym cmentarzu zobaczyć można XIX-wieczne nagrobki.Urząd Gminy w Rejowcu Fabrycznym. We wsi sklep spożywczo-przemysłowy. Połączenia PKS z Chełmem i PKP z Rejowcem Fabrycznym.POBOŁOWICE-Wieś położona na południowo-wschodnim krańcu Pa­górów Chełmskich, w dolinie strumienia będącego do­pływem rzeki Udał. Od zachodu przylegają do niej łąki ze stawami rybnymi, a od wschodu las mieszany zaso­bny w grzyby, jagody i zwierzynę łowną. W uroczysku leśnym „Podlaski” rośnie stary dąb — pomnik przyrody. Wieś nadaje się do spędzenia tu „wczasów pod gruszą”.Urząd Gminy w Żmudzi (odl. 4 km). We wsi: szkoła, sklep, leśniczówka. Połączenia PKS z Chełmem i Hru­bieszowem.REJOWIEC OSADA-Miejscowość położona jest w dolinie rzeki Rejki, do­pływu Wieprza, na terenie Pagórów Chełmskich. Mia­steczko założył w 1547 roku Mikołaj Rej na mocy przy­wileju Zygmunta I. Powstało ono na gruntach wsi Ko­byle. Około 1561 roku Rej, jako gorliwy wyznawca kal-winizmu, wybudował tu zbór kalwiński i dojeżdżał do niego na nabożeństwa ze swojej siedziby w Siennicy Ró­żanej, odległej od Rejowca o kilkanaście kilometrów. Miasto pozostawało w posiadaniu Rejów aż do bezpo­tomnej śmierci Bogusława Reja w roku 1699. Potem przeszło na własność Rzewuskich, następnie Ossolińskich.Dziś nie wiadomo nawet, gdzie stał dawniej zbór kal­wiński, w którym — jak przypuszczali niektórzy badacze reformacji w Polsce — pochowano Mikołaja Reja. W roku 1867 Rejowiec utracił prawa miejskie. Na początku XIX wieku liczył około 400 mieszkańców, a w okresie międzywojennym około 2,5 tysiąca. Herbem miejscowości jest rodowe godło Rejów — Oksza, srebrny topór ze złotą rękojeścią, w polu czerwonym.W XIX wieku rozwinął się tu przemysł spożywczy, powstała gorzelnia, dwa młyny i cukrownia (1899 r.). Tendencje rewolucyjne w Polsce na początku XX wieku nie ominęły również Rejowca. W 1905 roku miejscowi robotnicy folwarczni ogłosili strajk, występując z żąda­niami poprawy płac i warunków bytu.W czasie okupacji hitlerowskiej działał tu silny ośro­dek ruchu oporu. Żołnierze miejscowego podziemia prze­prowadzili wiele akcji sabotażowych na niemieckie po­ciągi, m.in. wysadzono transport wojskowy, gdzie zginęło 250 hitlerowców. W dniu 6 kwietnia 1944 roku party­zanci odbili z rąk żandarmów 15 aresztowanych miesz­kańców osady. W tej akcji zabito 6 hitlerowców, 3 par­tyzantów zginęło. Dla uczczenia pamięci tych wszystkich, którzy oddali życie w walce o wolność ojczyzny wznie­siono w pobliżu urzędu gminy pomnik. W dniu 23 lipca 1944 roku jednostki 1 Frontu Białoruskiego wyzwoliły Rejowiec.W latach Polski Ludowej osada powoli rozbudowuje się, stare drewniane domki zastępują piętrowe budynki murowane i bloki mieszkalne. Zbudowano wodociąg i zmodernizowano cukrownię. Powstało wiele budynków użyteczności publicznej: szkoła, ośrodek zdrowia, bank spółdzielczy, dom kultury, remiza oraz sieć pawilonów handlowych. Miejscowość uzyskuje nagrody w konkur­sach na gospodarność i czystość w osadzie. W pobliżu osiedla przemysłowego cukrowni jest duży staw, zwany Białym Rowem, zagospodarowany pod kątem wypoczyn­ku. W sezonie letnim mieszkańcy Rejowca zażywają w nim kąpieli. Obok stawu położony jest las sosnowy.ZABYTKI: Kurhan znajdujący się przy wjeździe do miasteczka, porośnięty modrzewiami i tarniną, pochodzi z okresu wczesnośredniowiecznego. Jest malowniczym akcentem krajobrazowym. Wśród starych drzew parko­wych bieleją ściany klasycystycznego pałacu z I połowy XIX wieku, wystawionego przez Ossolińskich. Piętrowy korpus główny flankują skośnie do niego ustawione par­terowe skrzydła boczne z wieżyczkami na narożach. Za­chował się częściowo wystrój wnętrz w postaci kostko­wej posadzki, pieców, kominków, obramień stiukowych i supraport. W rynku osady stoi XVIII-wieczny dom —dawny ratusz. Piękne rozwiązanie architektoniczne ma klasycystyczna cerkiew unicka z 1796 roku, zachowana w postaci trwałej ruiny. Elewacje są rozczłonkowane pi-lastrami toskańskimi na boniowanych cokołach: Fasada frontowa jest zwieńczona trójkątnym przyczółkiem z attyką, nad którą wznosi się wysoki szczyt. Obok cerk­wi — dzwonnica. W neogotyckim kościele zbudowanym w 1906 roku znajduje się kilka cennych obrazów XVIII–wiecznych, stanowiących wyposażanie dawnej cerkwi unickiej.Siedziba Urzędu Gminy. W osadzie: poczta, ośrodek zdrowia, liczne sklepy. Połączenia PKS z Chełmem (odl. 14 km) i Krasnymstawem (odl. 15 km).

[Głosów:1    Średnia:3/5]

Comments

comments