Wysoka ruina pośród zieleni może wyglądać niepozornie, ale pozostałości Wieży Quistorpa kryją jedną z ciekawszych historii Szczecina. Opisuję tu jej dzieje, lokalizację, stan zachowania oraz sposób zaplanowania spaceru, a także podpowiadam, co jeszcze zobaczyć w Lesie Arkońskim.
Najważniejsze informacje przed wizytą
- Ruiny znajdują się na Wzgórzu Arkony w Parku Leśnym Arkońskim w Szczecinie.
- Oryginalna budowla miała około 45 metrów wysokości i została otwarta w 1904 roku.
- Wieża została wysadzona w 1945 roku, dlatego dziś można oglądać tylko zachowane relikty.
- W latach 2024-2025 odnaleziono ponad tysiąc fragmentów dawnej konstrukcji.
- Zwiedzanie terenu jest bezpłatne i plenerowe, ale ruiny nie są czynnym punktem widokowym.
Gdzie znajdują się ruiny i czym właściwie były
Wieża Quistorpa stoi na Wzgórzu Arkony, w północno-zachodniej części Szczecina, na terenie Parku Leśnego Arkońskiego. To najwyżej położony fragment tego parku, choć sam obiekt nie oferuje już widoku z góry. Dla mnie największą zaletą miejsca jest połączenie leśnego spaceru, historii i atmosfery dawnego kurortu.
Budowla powstała jako pomnik poświęcony Johannesowi Quistorpowi, szczecińskiemu przedsiębiorcy i filantropowi. Jej fundatorem był syn, Martin Quistorp, który chciał upamiętnić ojca w miejscu związanym z rekreacją mieszkańców. Wieża była częścią większego założenia wypoczynkowego znanego wcześniej jako Eckerberger Wald.
Oryginalna konstrukcja miała około 45 metrów wysokości. Dolną część wykonano z granitowych bloków, a wyższe partie z cegły klinkierowej. Na szczycie znajdował się taras widokowy, z którego można było podziwiać okolice Szczecina.
| Informacja | Dane |
|---|---|
| Lokalizacja | Wzgórze Arkony, Park Leśny Arkoński, Szczecin |
| Budowa | 1900-1904 |
| Projektant | Franz Schwechten |
| Pierwotna wysokość | około 45 metrów |
| Charakter obiektu | wieża widokowa i pomnik pamięci |
| Status | ruina wpisana do rejestru zabytków |
Historia od reprezentacyjnej atrakcji do ruiny
Uroczyste otwarcie nastąpiło 14 maja 1904 roku. W dolnej części działała restauracja połączona z przestrzenią wystawienniczą, a w środku znajdowała się także Sala Pamięci z popiersiem Johannesa Quistorpa. Witraże i dekoracje przypominały o jego działalności gospodarczej oraz społecznej.
Wieża miała kilka poziomów, balkon zewnętrzny i otwarty taras na szczycie. Nie była więc wyłącznie pomnikiem, lecz pełnoprawnym miejscem wycieczek. Jak podaje Visit Szczecin, wokół obiektu rozwijało się zaplecze rekreacyjne, a sama budowla należała do najważniejszych atrakcji dawnego Szczecina.
Poważne uszkodzenia pojawiły się już w 1914 roku, gdy w wieżę uderzył piorun. Zniszczona została przeszklona kopuła oraz fragment balkonu, jednak po kilku miesiącach obiekt ponownie udostępniono.
W czasie II wojny światowej wieża miała znaczenie strategiczne. W 1943 roku wykorzystywano ją do celów obserwacyjnych lub łącznościowych, a w jej pobliżu znajdowały się instalacje wojskowe. Ostatecznie została wysadzona przez niemieckich żołnierzy wiosną 1945 roku, prawdopodobnie 25 kwietnia.
Po wojnie zachowały się głównie kamienny cokół, fragment ceglanej kondygnacji i elementy tarasu. Przez dziesięciolecia miejsce zarastało i było częściowo rozbierane. Dopiero wpisanie ruin do rejestru zabytków w 2004 roku wyraźniej podkreśliło ich wartość historyczną.
Co można zobaczyć tutaj obecnie
Dzisiejsza wizyta wygląda zupełnie inaczej niż przed 1945 rokiem. Nie wchodzimy na taras widokowy i nie zwiedzamy zachowanych wnętrz jak muzeum. Oglądamy przede wszystkim kamienne relikty, ceglane fragmenty, schody oraz układ dawnej podstawy.
Dużą zmianą stało się uporządkowanie polany wokół ruin. W trakcie prac prowadzonych w 2024 i 2025 roku odnaleziono ponad tysiąc elementów dawnej budowli. Mniejsze fragmenty umieszczono w gabionach, czyli metalowych koszach wypełnionych kamieniami i detalami architektonicznymi.
Wśród znalezisk są między innymi ozdobne kształtki ceglane, fragmenty posadzki, betonowe elementy balustrad, konsole i części dekoracji. Odnaleziono także kawałki witraży oraz rozbitą płaskorzeźbę. Dzięki temu ruina przestała być tylko porośniętym murem punktem w lesie, a zaczęła działać jak plenerowa ekspozycja archeologiczno-historyczna.
Na miejscu trzeba zachować ostrożność. Obiekt pozostaje zabytkową ruiną, a nie odbudowaną wieżą udostępnioną do wspinania. Nie polecam wchodzenia na fragmenty konstrukcji, zaglądania do zabezpieczonych podziemi ani traktowania tego miejsca jak atrakcji urbexowej.
Jak zaplanować spacer do ruin
Najwygodniej rozpocząć wycieczkę od okolic ulicy Arkońskiej, gdzie znajduje się parking. Stamtąd prowadzi leśna ścieżka w kierunku Wzgórza Arkony. Trasa nie jest długa, ale obejmuje podejście, dlatego po deszczu przydadzą się buty z przyczepną podeszwą.
Sam teren wokół ruin jest ogólnodostępny i nie wymaga kupowania biletu. Nie ma tu jednak typowej infrastruktury turystycznej, takiej jak kasa, sklep czy stała obsługa. Na dłuższy spacer najlepiej zabrać wodę, szczególnie latem, oraz naładowany telefon, ponieważ w lesie oznaczenia mogą być mniej czytelne niż w miejskim parku.
| Element wizyty | Praktyczna wskazówka |
|---|---|
| Dojazd samochodem | Najłatwiej kierować się w okolice parkingu przy ul. Arkońskiej. |
| Dojście | Leśna ścieżka z podejściem na Wzgórze Arkony. |
| Bilety | Brak klasycznej opłaty za wejście na plenerowy teren ruin. |
| Dzieci | Tak, ale pod opieką dorosłych i bez wchodzenia na konstrukcję. |
| Rower | Do okolicy można dojechać ścieżkami parku, lecz ostatni fragment warto pokonać pieszo. |
| Najlepszy czas | Dzień, zwłaszcza wiosna, lato i wczesna jesień. |
Ja przeznaczyłbym na same ruiny około 30-45 minut. To wystarczy na obejście pozostałości, obejrzenie gabionów i spokojne przeczytanie informacji. Cała wycieczka może być jednak znacznie dłuższa, bo Park Leśny Arkoński zachęca do dalszego spaceru.
Co połączyć z wizytą w Parku Leśnym Arkońskim
Ruiny najlepiej potraktować jako jeden z punktów większej trasy, a nie samotny cel oddalony od wszystkiego. W pobliżu znajdują się między innymi Jezioro Goplana, Syrenie Stawy, kąpielisko Arkonka i leśna Ścieżka Zdrowia. Dzięki temu można łatwo dopasować spacer do kondycji i ilości czasu.
Ciekawym pomysłem jest także przejście fragmentu miejskiej trasy „Śladami Quistorpów”. Łączy ona miejsca związane z Johannesem i Martinem Quistorpami, między innymi Jasne Błonia, Park Kasprowicza, dawne tereny Bethanien oraz okolice Lasu Arkońskiego.
Szlak ma sens szczególnie wtedy, gdy interesuje nas nie tylko sama ruina, ale również wpływ rodziny Quistorpów na rozwój Szczecina. W 2025 roku ustawiono na trasie ważący 17,5 tony głaz z napisem „QUISTORP”, co dodatkowo porządkuje tę opowieść w miejskiej przestrzeni.
Nie nastawiałbym się jednak na klasyczny punkt widokowy. Dawna funkcja wieży bezpowrotnie zniknęła, a największą wartością dzisiejszego miejsca są historia, detale architektoniczne i leśne położenie. To atrakcja dla osób, które lubią odkrywać ślady przeszłości, a nie dla tych, którzy oczekują wysokiej platformy i szerokiej panoramy.
Dlaczego ta ruina nadal przyciąga spacerowiczów
Pozostałości dawnej wieży pokazują, jak szybko reprezentacyjny obiekt może zmienić się w niemal archeologiczny ślad. Jednocześnie nie jest to anonimowa ruina. Za jej powstaniem stoją konkretni ludzie, założenie rekreacyjne i historia miasta, którą można odczytywać także w parkach, willach oraz dawnych instytucjach Szczecina.
Jeżeli wybierzesz się tam po raz pierwszy, zacznij od obejścia całej polany i obejrzenia elementów zgromadzonych w gabionach. Dopiero później ruszaj dalej leśnymi ścieżkami. Właśnie wtedy najlepiej widać, że miejsce nie jest tylko pozostałością po wysadzonej konstrukcji, lecz częścią większej historii Szczecina.
